Oefentoets Biologie: Voortplanting - planten_geslachtelijk | HAVO 1/HAVO 2/HAVO 3 | variant 4

2/3 Een bloem bestuiven en bevruchten.

Hoe kan de stempel er voor zorgen dat alleen de goede stuifmeelkorrels reageren op het verblijf op de stempel? Leg dit proces uit.

3/3 Een bloem bestuiven en bevruchten.

Hoe komt het dat er op bloemen meer verkeerde stuifmeelkorrels door windbestuiving terechtkomen dan door insectenbestuiving?

1/6 De hazelaar.
Zie figuur C 57 van de bijlage.

De tekeningen geven een takje van een hazelaar weer met twee bloeiwijzen. De hazelaar is een struik die zeer vroeg in het jaar bloeit. Al in februari kun je langs bosranden, in parken of gewoon langs de weg de lange bloeiwijzen (katjes) van de hazelaar zien.
In de tekeningen is bij 2 een deel van zo'n katje vergroot weergegeven. Als je tegen zo'n katje tikt komt er veel droog poeder uit.
Aan de takjes zit ook nog een ander type bloeiwijze. Deze bloeiwijze is in de tekeningen bij 1 vergroot weergegeven.
Wanneer er geen andere hazelaars in de buurt staan, komen er aan een alleenstaande struik meestal geen hazelnoten tot ontwikkeling.

Uit welke bloeiwijzen kunnen na bestuiving en bevruchting hazelnoten groeien?

2/6 De hazelaar.
Zie figuur C 57 van de bijlage.

Worden er voortplantingscellen gevormd in bloeiwijze 1?
En in bloeiwijze 2?

3/6 De hazelaar.
Zie figuur C 57 van de bijlage.

Zitten er meeldraden in bloeiwijze 1?
En in bloeiwijze 2?

4/6 De hazelaar.

Zal bij hazelaars gewoonlijk kruisbestuiving plaatsvinden of zelfbestuiving?
Zal dit door insecten gebeuren of door de wind?

5/6 De hazelaar.
Zie figuur C 57 van de bijlage.

Op welke manieren worden de vruchten en zaden van de afbeelding verspreid?

6/6 De hazelaar.

Vooral in de lentemaanden wordt een aantal mensen ontraden naar bepaalde delen van Nederland of Europa te gaan in verband met het oplopen van bepaalde ziekteverschijnselen.

Hoe wordt de ziekte, vaak ten onrechte, genoemd, van welke aard zijn de ziekteverschijnselen en waardoor worden de verschijnselen veroorzaakt?

1/2 Bieslook.
Zie figuur B 3854 van de bijlage.

Bieslook is een plant. De bladeren van bieslook worden bij het eten als keukenkruid gebruikt. De bloemen van bieslook zijn paars. De plant is familie van de ui. Maar een bieslookplant is kleiner dan een uienplant. In de afbeelding zijn beide planten weergegeven.

Kan bieslook zich geslachtelijk voortplanten?
En kan bieslook zich ongeslachtelijk voortplanten?

2/2 Bieslook.
Zie figuur A 876 van de bijlage.

In de afbeelding zijn verschillende stadia in de ontwikkeling van bieslook weergegeven. De tekeningen staan niet in de juiste volgorde.

Wat is de juiste volgorde van de levensloop in de tekeningen?

1/2 Van bloem tot appel.
Zie figuur B 1880 van de bijlage.

De tekeningen stellen doorsneden voor van een bloem van een appelboom en van de appel die na bestuiving uit deze bloem is ontstaan.
Het klokhuis van de appel is ontstaan uit het vruchtbeginsel van de appelbloem; de pitten zijn ontstaan uit de bevruchte zaadbeginsels. Het vruchtvlees is ontstaan uit de bloembodem.
In de appel zitten 10 pitjes.

Hoeveel stuifmeelkorrels hebben de zaadbeginsels bevrucht waaruit deze pitjes zijn ontstaan?

2/2 Van bloem tot appel.
Zie figuur B 1880 van de bijlage.

Op welke van de aangegeven plaatsen in de appel komt een kiempje voor waaruit een nieuwe appelboom kan groeien?

1/2 Voortplanting bij zaadplanten.
Zie figuur A 536 van de bijlage.

De afbeelding geeft drie plantensoorten weer met verschillende typen bloemen.

Bij welke van deze soorten is volgens de gegevens in de afbeelding zeker geen zelfbestuiving mogelijk?

2/2 Voortplanting bij zaadplanten.
Zie figuur A 536 van de bijlage.

Veel plantensoorten waarbij wel zelfbestuiving voorkomt, hebben een voorziening die bevruchting als gevolg van zelfbestuiving verhindert. Enkele eigenschappen die bij planten voorkomen, zijn:

1. het op verschillende tijdstippen rijp zijn van de mannelijke en vrouwelijke voortplantingscellen van hetzelfde individu,
2. het produceren van stoffen waardoor mannelijke voortplantingscellen de stamper van hetzelfde individu niet kunnen binnenkomen,
3. buiten de bloem hangende meeldraden waardoor windbestuiving wordt bevorderd.

Bij welke van deze eigenschappen is waarschijnlijk sprake van een voorziening die bevruchting als gevolg van zelfbestuiving verhindert?

1/2 Tulpen.
Zie figuur B 3724 van de bijlage.

Tulpen zijn planten die in het voorjaar bloeien.
In Nederland worden veel tulpenbollen gekweekt.
In de afbeelding is een bloeiende tulp weergegeven.
Een tulp kan zich geslachtelijk en ongeslachtelijk voortplanten.

Met welk deel kan de tulp zich geslachtelijk voortplanten?

2/2 Tulpen.
Zie figuur B 3726 van de bijlage.

In de afbeelding zijn verschillende stadia in de ontwikkeling van een tulp weergegeven.
De tekeningen staan niet in de juiste volgorde.

Schrijf de juiste volgorde van de tekeningen tijdens de levensloop op.

1/3 Stuifmeel.

Stuifmeel is een oorzaak van hooikoorts. Meestal gaat het daarbij om stuifmeelkorrels die door de wind worden verspreid.

Is een stuifmeelkorrel een mannelijke of een vrouwelijke voortplantingscel?
- Wordt een stuifmeelkorrel gemaakt in een stamper of in een meeldraad?

Een stuifmeelkorrel is:

2/3 Stuifmeel.
Zie de figuren B 3757 en B 3758 van de bijlage.

In de afbeelding is een pollenkalender weergegeven: pollen is een ander woord voor stuifmeel. In deze kalender is te zien in welke maanden verschillende planten stuifmeelkorrels maken die hooikoorts kunnen veroorzaken.
Met behulp van de determineerlijst kan van enkele soorten stuifmeelkorrels bepaald worden van welke plant ze afkomstig zijn.
afbeelding
Op 5 augustus heeft Sacha last van hooikoorts.

Zie figuur B 3758 van de bijlage.

In de afbeelding is een stuifmeelkorrel van een bepaalde plant weergegeven.

Kan de hooikoorts van Sacha veroorzaakt worden door stuifmeel van deze plant? Leg je antwoord uit met behulp van de determineerlijst en de pollenkalender, en noem daarbij de naam van de plant.

3/3 Stuifmeel.

Sommige planten maken tegenwoordig meer stuifmeel dan vijftig jaar geleden.
Men vermoedt dat dit onder andere veroorzaakt wordt door toename van de hoeveelheid koolstofdioxide in de lucht.

Beschrijf een werkplan voor een onderzoek waarmee dit nagegaan kan worden.

1/2 Een kever.
Zie figuur B 3199 van de bijlage.

Bepaalde kevers overwinteren in de grond. In het voorjaar klimmen ze langs de stam van een appelboom naar de bloemen. Ze leggen hun eitjes in de bloemknoppen. De larven die uit de eitjes komen, vernielen de stamper en de meeldraden.

Bij een appelboom maakt een bloem met een vernielde stamper geen vrucht.

Leg uit waardoor zo'n bloem dan geen vrucht vormt.