Oefentoets Biologie: Voortplanting | VWO 1/VWO 2/VWO 3 | variant 27

3/4 De waterlelie.

In een waterlelie kan verbranding plaatsvinden.
Hierbij ontstaat onder andere koolstofdioxide.

Welke andere stof ontstaat bij de verbranding?

4/4 De waterlelie.

Vincent koopt een waterlelie in een tuincentrum.
Daarbij krijgt hij een kaartje met extra gegevens over de plant (zie hieronder).
afbeelding
Drie maanden in een jaar zijn: april, augustus en december.

In welke maand bloeit de waterlelie volgens de bovenstaande gegevens?

1/2 Zaadcellen.
Zie figuur B 4607 van de bijlage.

In de afbeelding is een deel van een teelbal van een volwassen man weergegeven.
In de teelbal worden onder andere zaadcellen gemaakt.
Drie cellen zijn met een letter aangegeven.

Welke letter geeft een zaadcel aan?

2/2 Zaadcellen.

Zaadcellen die de teelbal verlaten, worden op een andere plaats opgeslagen.

Waar worden de zaadcellen vooral opgeslagen?

1/3 Mannen en vrouwen.

Bij de geboorte is goed zichtbaar of iemand een man of een vrouw is.
Dat komt door de primaire geslachtskenmerken.
In de puberteit komen de secundaire geslachtskenmerken tot ontwikkeling.

Noteer twee secundaire geslachtskenmerken die bij de man tot ontwikkeling komen.

2/3 Mannen en vrouwen.
Zie figuur B 4615 van de bijlage.

Als de secundaire geslachtskenmerken zich niet goed ontwikkelen, kan er sprake zijn van onvruchtbaarheid.
Bij een vrouw kan er dan een probleem zijn met de baarmoeder.

In de afbeelding zijn drie organen bij de vrouw aangegeven met een letter.

Welke letter geeft de baarmoeder aan?

3/3 Mannen en vrouwen.
Zie figuur B 4616 van de bijlage.

Bij een baarmoederonderzoek maakt de huisarts een uitstrijkje.
De huisarts neemt dan wat cellen van de baarmoeder af.
Aan de vorm van de cellen is te zien of er iets mis is.

Hiernaast staan drie schematische tekeningen van cellen.

Welke tekening stelt een cel van de baarmoeder voor?

1/3 Voortplanting bij planten.
Zie figuur B 4617 van de bijlage.

Kan de plant uit de afbeelding zich geslachtelijk voortplanten?
En kan de plant zich ongeslachtelijk voortplanten?

2/3 Voortplanting bij planten.

Het maken van zaden kost veel energie.
Deze energie krijgt een plant door fotosynthese.
Een plant verbruikt water bij fotosynthese.

Welke andere stof verbruikt een plant bij fotosynthese?

3/3 Voortplanting bij planten.
Zie figuur B 4618 van de bijlage.

In de schematische afbeelding van een bloem is een deel met de letter P aangegeven.

Wat is de naam van het deel dat met P is aangegeven?

Deel P heet de/het [invulveld]

1/3 Ontwikkeling van een foetus.
Zie figuur B 4619 van de bijlage.

Een foetus ontwikkelt zich in de baarmoeder.
Marjolein is in verwachting van een jongen.
Van de foetus zijn de volgende gegevens bekend:

afbeelding

Maak met behulp van de gegevens uit de tabel de grafiek af voor de ontwikkeling van de foetus.

2/3 Ontwikkeling van een foetus.
Zie figuur B 4620 van de bijlage.

In de grafiek zijn drie lijnen getekend.
De onderste lijn geeft de ontwikkeling van een kleine foetus weer.
De middelste lijn geeft de ontwikkeling van een gemiddelde foetus weer.
De bovenste lijn geeft de ontwikkeling van een grote foetus weer.

In de tabel staat naast de lengte ook de ontwikkeling van het gewicht van de foetus gegeven.

afbeelding

Was volgens de grafiek de foetus van Marjolein toen hij 36 weken oud was klein, gemiddeld of groot?

3/3 Ontwikkeling van een foetus.

De ontwikkeling van een foetus kan in de gaten gehouden worden.
Met een echo is te zien of een foetus afwijkingen heeft.
Een echo is een voorbeeld van prenatale diagnostiek.

Noteer een andere methode voor prenataal onderzoek.

De maretak.
Zie figuur B 4624 van de bijlage.

De maretak is een kleine struik die op takken van bepaalde bomen kan groeien (zie de afbeelding).
De maretak neemt water en zouten op uit transportvaten van de boom. De plant heeft het hele jaar door groene blaadjes. Vroeg in het voorjaar ontwikkelen zich de bloemen van de maretak, voordat de boom waarop hij groeit bladeren heeft.
Een struik maretak heeft alleen mannelijke of alleen vrouwelijke bloemen. De bloemen worden zowel door de wind als door insecten bestoven. In het najaar ontwikkelen zich witte besjes die door vogels zoals lijsters gegeten worden. De plakkerige zaadjes blijven aan een boom kleven en kunnen daar ontkiemen.

De bloemen ontwikkelen zich vóórdat de boom waarop de maretak groeit, bladeren heeft.

- Leg uit wat het voordeel daarvan is voor de voortplanting van de maretak.

- Leg met behulp van de informatie hierboven uit hoe de zaden van de maretak worden verspreid.

1/2 Zwanger worden?

Kelly zoekt informatie voor een spreekbeurt over zwanger worden. In een voorlichtingsfolder vindt ze de volgende tekst.

Zwanger worden
Bij de vrouw komt eenmaal in de vier weken een eicel uit een eierstok vrij. Deze eicel kan maar gedurende twaalf uur bevrucht worden. Enkele dagen na een bevruchting vindt er een innesteling plaats. Als er geen bevruchting is, sterft de eicel. Twee weken later wordt het baarmoederslijmvlies afgebroken.

Hoe wordt het afbreken van het baarmoederslijmvlies genoemd?

Dit noemt men

2/2 Zwanger worden?

Kelly leest verder in de voorlichtingsfolder.

Een zwangerschap is te voorkomen door:

1. te verhinderen dat de zaadcellen in het lichaam van de vrouw komen,
2. te verhinderen dat er een eicel vrijkomt uit een eierstok,
3. te verhinderen dat er na een bevruchting innesteling plaatsvindt.

In de voorlichtingsfolder worden drie manieren genoemd om een zwangerschap te voorkomen: 1, 2 en 3.

Hieronder staan drie voorbehoedmiddelen genoemd.

Op welke manier wordt bij elk van die voorbehoedmiddelen een zwangerschap voorkomen?
Geef je antwoord door elk van de cijfers 1, 2 en 3 op de juiste plaats achter het voorbehoedsmiddel in te vullen.

de anticonceptiepil
het condoom
het spiraaltje

1/2 Verminderde vruchtbaarheid.

Een man en een vrouw proberen al drie jaar samen een kind te krijgen. Na een onderzoek blijkt dat het sperma van de man weinig zaadcellen bevat. De dokter raadt een bepaalde behandeling aan.
In een laboratorium worden eerst zaadcellen en zaadvocht uit sperma van de man van elkaar gescheiden. De zaadcellen worden daarna rechtstreeks in de voortplantingsorganen van de vrouw gebracht.

Hieronder worden drie delen van de mannelijke voortplantingsorganen genoemd.

Geef aan waar zaadcellen worden gemaakt.

- In de

Geef ook aan waar zaadvocht wordt gemaakt.

- In de

2/2 Verminderde vruchtbaarheid.
Zie figuur B 4632 van de bijlage.

In de afbeelding worden de voortplantingsorganen van een vrouw weergegeven.
Om de kans op een bevruchting zo groot mogelijk te maken, wordt bepaald wanneer de vrouw vruchtbaar is. Pas dan worden de zaadcellen in haar lichaam gebracht.

Welke letter in de afbeelding geeft een plaats aan waar de eicel zich bevindt als deze bevrucht kan worden?

1/7 De kikkererwt.
Zie figuur A 1021 van de bijlage.

De kikkererwtenplant wordt in het Midden-Oosten al meer dan 8000 jaar geteeld.
De bloemen zijn wit of paars. Uit een bloem groeit een vrucht, de zogenaamde peul, die twee of drie eetbare kikkererwten bevat.

In een peul van de plant bevinden zich erwten.

Uit welk deel van een bloem is een peul gegroeid?

2/7 De kikkererwt.

Worden de bloemen van de kikkererwtenplant bestoven door de wind of worden ze bestoven door insecten? Noem twee kenmerken van de bloem waaruit dit afgeleid kan worden. Gebruik daarbij bovenstaande informatie.