Oefentoets Biologie: Immuniteit - vaccinatie | VWO 4/VWO 5/VWO 6

3/16 HPV-vaccinatie.

Het kankerverwekkende HPV neemt met een zestal eigen genen de controle over de gastheercel over. Een van die genen codeert voor het eiwit E6. Dat is een eiwit dat tumorsuppressorgenen van de gastheercel remt. Deze tumorsuppressorgenen zorgen bij DNA-schade voor het stoppen van de celcyclus en voor het beginnen van apoptose (geprogrammeerde celdood).
Als een meisje geïnfecteerd is met HPV, kan dat op latere leeftijd leiden tot het ontstaan van baarmoederhalskanker.

Leg uit hoe een HPV-infectie van baarmoederhalscellen kan leiden tot het ontstaan van baarmoederhalskanker.

4/16 HPV-vaccinatie.

Geef een verklaring voor het feit dat baarmoederhalskanker vaak pas op latere leeftijd ontstaat.

5/16 HPV-vaccinatie.

Waaruit bestaat het tegen HPV18 werkzame deel van dit vaccin?

6/16 HPV-vaccinatie.

Welke cellen van het afweersysteem zullen op het vaccin reageren met de vorming van antistoffen?

7/16 HPV-vaccinatie.

In de campagne heeft het RIVM bewust gekozen voor de leeftijdscategorie van 13 tot 16 jaar. Laura vraagt zich af, waarom niet alle meisjes van de bovenbouw van haar school de vaccinatieoproep hebben gekregen.

Leg met behulp van een biologisch argument uit, waarom meisjes van 16 jaar en ouder niet opgenomen zijn in de vaccinatiecampagne tegen HPV.

8/16 HPV-vaccinatie.

Laura en haar zusje Marieke maken hun jongere broer van 12 wijs, dat hij de volgende keer ook wel een oproep zal krijgen voor zo'n vaccinatie. De beide meiden hebben ongelijk, want het RIVM heeft geen advies gegeven om jongens ook te vaccineren.

Geef een biologisch argument om jongens niet in het vaccinatieprogramma op te nemen.
- En geef een biologisch argument om dat wel te doen.

9/16 HPV-vaccinatie.

Voordat op regeringsniveau besloten werd tot landelijke invoering van de HPV-vaccinatie heeft men niet alleen naar de medische relevantie gekeken, maar ook naar de economische haalbaarheid. Dit betekent dat men in ieder geval ingeschat heeft in hoeverre vaccinatie het ontstaan van baarmoederhalskanker zou verminderen, en wat vaccinatie gaat kosten.

Welk biomedisch onderzoek, behalve het bepalen van de (verminderde) kans op baarmoederhalskanker, zal ook uitgevoerd zijn of worden?

10/16 HPV-vaccinatie.

Laura wil zich op eigen kosten laten vaccineren. Ze vraagt zich af of het echt nodig is om zich drie keer te laten vaccineren.
Ruim zes en half jaar na vaccinatie bleken de concentraties van antistoffen nog zo hoog dat verwacht wordt dat de bescherming veel langer zal duren. De Gezondheidsraad spreekt over tenminste 10 jaar.

Waardoor biedt, in het algemeen, een herhaalde vaccinatie een betere bescherming tegen het virus dan een eenmalige vaccinatie?

11/16 HPV-vaccinatie.

Variant op scherm 501

Cervarix is een vaccin, dat bescherming biedt tegen HPV type 16 en 18. Laura vraagt haar huisarts hoe veilig het gebruikte vaccin is. De huisarts antwoordt, dat ook biomedisch onderzoek heeft uitgewezen, dat het gebruik van het vaccin veilig is.

Noem een biomedisch onderzoek, behalve het bepalen van het verkleinen van de kans op baarmoederhalskanker, dat ook uitgevoerd is.

12/16 HPV-vaccinatie.

De moeder van Laura had van een vriendin gehoord dat de HPV-vaccinatie juist baarmoederhalskanker zou kunnen veroorzaken.
In de bijsluiter staat:
afbeelding

Leg uit waardoor, gezien de samenstelling van het vaccin, er geen gevaar is op baarmoederhalskanker, door het gebruik van dit vaccin.

13/16 HPV-vaccinatie.

Het vaccin tegen HPV ‘Cervarix' wordt geproduceerd in insectencellen, met als vector een transgeen baculovirus (een dubbelstrengs DNA-virus).

Hoe heet de techniek waarmee een transgeen virus wordt gemaakt voor het produceren van bestanddelen van een vaccin?

14/16 HPV-vaccinatie.

De insectencellen die gebruikt worden voor de productie van het vaccin, moeten voldoen aan bepaalde voorwaarden. Eigenschappen van cellen kunnen zijn:

1. in vitro (buiten het lichaam) in leven te houden;
2. in vitro produceren van antistoffen;
3. in vitro produceren van antigenen.

Welke van deze eigenschappen moeten cellen hebben om geschikt te zijn voor de productie van vaccins?

15/16 HPV-vaccinatie.

of: variant op vorige scherm:

Noem twee eigenschappen waaraan de insectencellen moeten voldoen om geschikt te zijn voor de productie van een vaccin zoals Cervarix.

16/16 HPV-vaccinatie.

Een vriendin van Marieke meldde zich na haar vaccinatie bij de huisarts vanwege menstruatieklachten. Op het internet had ze gelezen dat sommige meisjes na de HPV-vaccinatie meer last hebben van hun menstruatie. De klachten variëren van een dagenlange bloeding tot hevige krampen.
Een eventueel verband tussen de vaccinatie en het optreden van menstruatieklachten zou dan onderzocht moeten worden.

Schrijf een proefopzet voor een onderzoek, waarmee het verband tussen de HPV-vaccinatie en het optreden van menstruatieklachten onderzocht kan worden.

1/2 Vaccinatie tegen aids?
Zie figuur B 2606 van de bijlage.

In de jaren tachtig was men op zoek naar een vaccin waardoor bescherming tegen een infectie met HIV zou worden verkregen. Een werkzaam vaccin zou onder andere moeten voldoen aan de volgende voorwaarden:

- het moet de productie van voldoende hoeveelheden antistoffen opwekken, zodat HIV zich niet blijft vermeerderen,
- het moet de anti-HIV-respons van cytotoxische T-cellen verbeteren.

Aanvankelijk heeft men vooral getracht om een vaccin te maken uit bepaalde delen van het virus.

Enkele delen van het HIV zijn: fosfolipiden uit de virale envelop, glycoproteïnen uit de virale envelop, RNA.

Welk van deze delen zal zijn gebruikt bij het produceren van de eerste proefvaccins?

Vaccin tegen zwangerschap.

Australische onderzoekers zijn begonnen met het uittesten van een anti-zwangerschapsvaccin bij vrouwen. Het vaccin is gemaakt uit het humane chorion gonadotropine hormoon (HCG) dat menselijke embryo's gedurende een bepaalde periode na hun ontstaan produceren. HCG werkt in op het gele lichaam in het ovarium. Het ingespoten “HCG-vaccin” zorgt ervoor dat er antistoffen worden gemaakt.

Over deze vorm van vaccinatie worden de volgende beweringen gedaan:

1. Deze vorm van vaccinatie is een voorbeeld van actieve immunisatie.
2. Deze vorm van vaccinatie is een voorbeeld van passieve immunisatie.
3. Bij deze vorm van vaccinatie spelen T-helpercellen een belangrijke rol.
4. Bij deze vorm van vaccinatie zijn alle ingespoten vaccinmoleculen betrokken bij het tot stand komen van de humorale immuniteit.
5. De antistof die bij deze vorm van vaccinatie wordt gevormd, bestaat voornamelijk uit een koolhydraat.

Welk van deze beweringen is of welke zijn juist?