Oefentoets Biologie: Ecologie | VMBO theoretische leerweg, 3/VMBO theoretische leerweg, 4 | variant 14

3/4 Een composthoop.

Compost die over de tuin wordt verspreid, bevat verschillende stoffen.

Zijn hierbij stoffen die door schimmels kunnen worden gebruikt?
En door slaplanten?

4/4 Een composthoop.

Wordt de functie van reducent in deze composthoop vervuld door bacteriën?
En door schimmels?

Uilenballen.
Zie figuur B 3470 van de bijlage.

Uilenballen kun je vaak in een bos vinden (zie de afbeelding). Uilenballen bevatten haren, botjes en andere onverteerbare delen van de prooien die een uil heeft gegeten.
Een uil heeft een muis gevangen en opgegeten. Korte tijd later braakt de uil een uilenbal uit.

1. Alle energierijke stoffen van de muis worden door de uil als bouwstoffen of brandstoffen gebruikt. [invulveld]

2. De uilenbal bevat energierijke stoffen van de muis, die door reducenten kunnen worden gebruikt. [invulveld]

1/2 Haal blad uit de vijver.

Vijvers van minstens een halve meter diep zullen in ons klimaat nooit tot de bodem toe bevriezen. Vissen en kikkers kunnen er in overwinteren, wanneer er in de herfst niet te veel blad in valt. Verrottend blad op de vijverbodem onttrekt zuurstof aan het water en kan gassen afgeven, die schadelijk zijn voor de dieren. Vooral wanneer de vijver dichtvriest, lopen ze grote kans om te stikken.

Waarmee halen volwassen kikkers adem wanneer ze gedurende lange tijd onder water blijven?

2/2 Haal blad uit de vijver.

Wanneer bij het verrotten van het blad voldoende zuurstof beschikbaar is, wordt dit blad uiteindelijk afgebroken tot anorganische stoffen.

Welke van de organismen bacteriën, schimmels en waterplanten breken de bladeren af?

1/3 Waterbloei.

Wasmiddelen bevatten vroeger veel fosfaat. Dit fosfaat kwam met het waswater in het slootwater terecht. Door de toevloed van fosfaat nam het aantal algen in het slootwater sterk toe. Hierdoor kreeg het water een blauwgroene kleur. Men noemt dit verschijnsel waterbloei.
De algen sterven massaal na korte tijd. Zij zakken naar de bodem. Hun resten worden afgebroken door de vele bacteriën. De hoge activiteit van de bacteriën heeft invloed op de vissen in de sloot.

Wat is de invloed van de bacteriën op de vissen?

2/3 Waterbloei.

Komen in de dode algen die naar de bodem zakken koolhydraten voor?
En mineralen (zouten)?

3/3 Waterbloei.

Het slootwater heeft een bepaald zelfreinigend vermogen. Hierdoor verdwijnen de restanten van een dode eend vrij snel zonder schadelijke stoffen achter te laten.

Verandert dit zelfreinigend vermogen als gevolg van de waterbloei?
Zo ja, neemt het dan toe of af?

1/2 Zelfreinigend vermogen van water.

Vervuiling van water door organische stoffen is er altijd al geweest. Overal komen resten van dode planten en dieren in het water terecht. Zo vervuilt het water. In het water leven ook organismen die organische stoffen afbreken tot anorganische stoffen. Daardoor komt er geen ernstige vervuiling. Dit noemt men het zelfreinigend vermogen van water. Het zelfreinigend vermogen van water loopt gevaar als de invloed van vervuiling door menselijk handelen groot wordt.

Noem de groep organismen die voornamelijk voor het zelfreinigend vermogen van het water zorgt.

Dit zijn de [invulveld]

2/2 Zelfreinigend vermogen van water.

Noem twee stoffen die ontstaan bij de genoemde afbraak van organische stoffen.

1/7 Algen bij de afvalwaterzuivering.

In een krant stond het volgende bericht:

Tekst:
In het verleden werden bij de afvalwaterzuivering vooral bacteriën gebruikt om organische (biologische) stoffen uit het afvalwater te verwijderen. Het gedeeltelijk gezuiverde water dat overbleef, bleek nog te grote hoeveelheden zouten te bevatten. Door naast de bacteriën ook algen te gebruiken vond men een manier om dit probleem op te lossen. De algen nemen de zouten uit het water op voordat het water de installatie voor de afvalwaterzuivering verlaat.

Voor welk proces verbruiken de algen de zouten uit het afvalwater vooral?

2/7 Algen bij de afvalwaterzuivering.

In afvalwater bevinden zich: eiwitten en koolhydraten.

Welke van deze stoffen worden bij de afvalwaterzuivering door bacteriën grotendeels verwijderd uit het afvalwater?

3/7 Algen bij de afvalwaterzuivering.

In het water in een installatie voor afvalwaterzuivering leven veel algen en bacteriën. Om de afbraak van organische stoffen beter te laten verlopen wordt voortdurend lucht met veel zuurstof door het afvalwater gemengd.
Dat is niet bedoeld om de algen en bacteriën in leven te houden; ze blijven zonder deze extra lucht ook wel in leven.

Is dit mengen met lucht vooral bedoeld om de fotosynthese in deze algen te bevorderen?
En om de verbranding in deze bacteriën te bevorderen?

4/7 Algen bij de afvalwaterzuivering.

Welke van de volgende beweringen over algen is of welke zijn juist?

1. Algen krijgen vooral energie uit de verbranding van zouten.
2. Algen verbruiken zouten bij het maken van bepaalde organische stoffen.

5/7 Algen bij de afvalwaterzuivering.

Kan het water zoals dat na behandeling met algen, uit de zuiveringsinstallatie komt, nog als mest in de landbouw worden gebruikt? Leg je antwoord uit.

6/7 Algen bij de afvalwaterzuivering.

Wanneer het water uit de afvalzuiveringsinstallatie te warm is, zullen problemen kunnen ontstaan in het oppervlaktewater.

Hoe wordt het lozen van warm water in oppervlaktewater genoemd?

7/7 Algen bij de afvalwaterzuivering.

Beschrijf puntsgewijs en in het kort welke problemen (± 8) achtereenvolgens in het oppervlaktewater optreden als het water te warm wordt.

1/3 Appelschurft.
Zie figuur B 3381 van de bijlage.

Appelschurft is een ziekte die bij appelbomen voorkomt. Het wordt veroorzaakt door een schimmel die onder andere de bladeren aantast. In een blad dat is aangetast door appelschurft, bevinden zich bladcellen en schimmelcellen. In de afbeelding is een deel van een blad weergegeven.

Zijn in de afbeelding schimmelcellen te zien? Leg je antwoord uit.

2/3 Appelschurft.

Om besmetting met appelschurft te voorkomen, wordt appeltelers aangeraden om in de winter afgevallen bladeren op te ruimen.

Leg uit waardoor het opruimen van afgevallen bladeren kan meehelpen om de ziekte te voorkomen.

3/3 Appelschurft.

Door genetische modificatie is het onderzoekers gelukt om appelbomen te kweken die een gen bezitten van een bepaald erwtenras. Dit gen beschermt erwtenplanten tegen de schimmel die bij appelbomen schurft veroorzaakt.
De onderzoekers zijn van plan een proef te doen om na te gaan of dit gen ook appelbomen beschermt tegen de schimmel.

Maak een werkplan voor zo'n onderzoek.