Oefentoets Biologie: Spierstelsel - Algemeen | HAVO 4/HAVO 5

Spieren.

In het lichaam van de mens is op veel plaatsen spierweefsel aanwezig. Dit spierweefsel kan worden verdeeld in twee groepen: dwarsgestreept spierweefsel en glad spierweefsel.

Over deze typen spierweefsel worden twee beweringen gedaan:

1. alleen glad spierweefsel staat onder invloed van de wil.
2. spierweefsel dat beweging van ledematen mogelijk maakt, is dwarsgestreept.

Welke van deze beweringen is of welke zijn juist?

Spieren.

Een samentrekkende spiervezel wordt korter.

Komt deze verkorting tot stand doordat de actinefilamenten korter worden, doordat de myosinefilamenten korter worden of komt deze verkorting op een andere wijze tot stand?

Dwarsgestreept spierweefsel.

Een dwarsgestreepte spier is opgebouwd uit spiervezels. De spiervezels in een spier zijn gerangschikt in groepen. Elke groep is aangesloten op uitlopers van één zenuwcel. Een dergelijke groep spiervezels vormt samen met deze zenuwcel een motorische eenheid.
Enkele beweringen over dwarsgestreept spierweefsel zijn:

1. in een spier die zich in het lichaam gedeeltelijk samentrekt, zijn alle spiervezels gedeeltelijk samengetrokken;
2. een spiervezel die ontspannen is, verbruikt geen energie;
3. een motorische eenheid heeft als geheel een prikkeldrempel.

Welke van deze beweringen is of welke zijn juist?

De bouw van de spier.
Zie figuur B 2696 van de bijlage.

Bij de bouw van skeletspieren kunnen onder andere spierscheden en spiervezels worden onderscheiden.

In welke van deze delen komen de meeste mitochondriën per volume-eenheid voor?
En in welke van deze delen de meeste filamenten?

afbeelding

Spieren.
Zie figuur B 502 van de bijlage.

De tekening geeft de beenderen en enkele spieren met pezen van een achterpoot van een kikker weer. Als het dier opspringt, strekt het de achterpoten.

Naar welke twee spieren gaan dan de impulsen, die tot gevolg hebben dat deze spieren zich samentrekken?

Spiercontractie.
Zie figuur B 1215 van de bijlage.

Tijdens een contractie is een spiervezel ongevoelig voor nieuwe prikkels (periode X). Daarop volgt een korte periode waarin alleen wordt gereageerd op een relatief krachtige prikkel (periode Y).
In de afgebeelde diagrammen zijn onder elkaar de grootte van de spiercontractie en van de prikkelbaarheid van dezelfde spiervezel uitgezet tegen de tijd.

De periode X en de periode Y worden hier achtereenvolgens aangegeven met de cijfers

Energieverbruik.

Een spier die zich samentrekt verbruikt energie.
Iemand beweert dat de volgende omzettingen deze energie kunnen leveren:

1. glycogeen + water ® glucose,
2. glucose + zuurstof ® water + koolstofdioxide,
3. glucose ® melkzuur,
4. glucose ® alcohol + koolstofdioxide.

Welke omzettingen leveren inderdaad energie voor het samentrekken van een spier?

pH in spiercellen.

In een spier is op een bepaald moment geen zuurstof meer aanwezig.
De dissimilatie van glucose gaat hierna nog gewoon door.

Wat gebeurt er met de pH van de spiercellen?

1/4 Buiktriller.
Zie figuur B 2909 van de bijlage.

Tekst:

Als spieren slapper worden, is dat meestal het eerst zichtbaar in de buikstreek. Aan het verslappen van de buikspieren is een halt toe te roepen met gymnastiekoefeningen zoals sit-ups. Die zijn tijdrovend en vereisen discipline. Elektrische spierstimulatie is het alternatief, stelt het Ierse bedrijf Slendertone.

Slendertone heeft de Flex ontworpen. Dat is een batterij aan een riem met aan de binnenkant drie elektroden. Op die elektroden zit een plakkerige substantie voor de stroomgeleiding. Via die elektroden worden stroomstootjes naar de onderliggende spieren gestuurd die zich daardoor samentrekken.
Volgens Slendertone is al na vier tot acht weken resultaat merkbaar. "De buik wordt platter en steviger zonder gewichtsverlies." Twee tot drie maal per week een sessie van een half uurtje wordt aangeraden. Terwijl je de riem om hebt, kun je intussen wat anders doen. "Met de Flex kun je een platte en stevige buik krijgen, terwijl je TV kijkt."

bewerkt naar: de Volkskrant van 29-04-2000



Waarmee kun je, gelet op de functie, een elektrode van de Flex het beste vergelijken?



-

2/4 Buiktriller.

Na een stroomstootje trekken de spieren zich een tijdje samen waarna ze vervolgens weer ontspannen. De sterkte van de stroomstoot is te regelen.
Stel dat in situatie 1 een spier niet maximaal is samengetrokken. Vervolgens wordt de sterkte van de stroomstoot zodanig opgevoerd dat de spier maximaal samentrekt (situatie 2).

Door welke verandering in de spier wordt het verschil tussen situatie 1 en situatie 2 veroorzaakt?

3/4 Buiktriller.

Uit een onderzoek bij twaalf vrouwen, dat in opdracht van de BBC is uitgevoerd, blijkt dat er na dagelijks veertig minuten gebruik van de Flex, vier weken achter elkaar, sprake is van een versterkte spierkracht van 5 tot 10 procent.
Het onderzoek dat in opdracht van de BBC is uitgevoerd, kan verbeterd worden, zodat een meer betrouwbare conclusie getrokken kan worden.

Noem twee verbeteringen waardoor het onderzoek meer betrouwbaar wordt.

4/4 Buiktriller.

Uit een ander onderzoek blijkt dat een overeenkomstige spierversterking werd geconstateerd bij een groepje vrouwen dat al die weken dagelijks gedurende drie minuten veertig sit-up oefeningen deed (zie de afbeelding).
De sit-up oefeningen hebben echter voor het lichaam nog andere voordelen.

Noem twee andere voordelen.

1/4 Vermoeide zwemmers.

Tekst:
"Ook bij goede zwemmers gaat het wel eens mis met de techniek. Als door de training vermoeidheid is ontstaan, kan worden waargenomen dat de afgelegde afstand per slag afneemt.
De vermoeidheid veroorzaakt mogelijk dat de spieren niet langer in staat zijn om nauwkeurig gedoseerde activiteit te leveren.
Duidelijk is dat een verslechtering van de techniek iets te maken heeft met het verzuren van de spieren."

bewerkt naar: "Hard zwemmen maar langzaam trainen " van Peter Hollander

Welke delen van het zenuwstelsel zijn bij de activiteit van de in de tekst genoemde spieren betrokken?

2/4 Vermoeide zwemmers.

Welke in de spieren gevormde stof leidt tot het vermoeide gevoel dat in die spieren optreedt?

Deze stof is [invulveld]

3/4 Vermoeide zwemmers.
Zie figuur B 3618 van de bijlage.

Een hypothese van Hollander is dat "spieren bij vermoeidheid niet langer in staat zijn om nauwkeurig gedoseerde activiteit te leveren". Als maat voor nauwkeurige activiteit wordt het ringsteken gekozen: binnen drie seconden een stok door een nauwe ring steken (zie de afbeelding).

Stel een werkplan op om deze hypothese te toetsen. Vermeld welke uitkomst de hypothese van Hollander bevestigt. Je moet in je werkplan gebruikmaken van een zwembad, waterpolospelers en ringsteeksets.

4/4 Vermoeide zwemmers.

Spieren hebben de mogelijkheid zich meer of minder krachtig samen te trekken, afhankelijk van de benodigde beweging.

Waardoor kan de mate van samentrekking van spieren nauwkeurig worden gedoseerd?

Maria Sjarapova.
Zie figuur B 5570 van de bijlage.

Bij Maria Sjarapova (zie afbeelding) zie je armspieren in actie.

I. De biceps van de rechterarm is gespannen.
II. De triceps van de linkerarm is ontspannen.

Welke uitspraak is of welke uitspraken zijn juist?

Spieren.

Hieronder staan twee beweringen over spieren:

I. Alle dwarsgestreepte spieren zijn willekeurig;
II. Een gladde spier is veel minder snel vermoeid dan een dwarsgestreepte spier.

Welke bewering is of welke zijn juist?

Knikkende knieën.
Zie figuur B 5572 van de bijlage.

Inge staat met knikkende knieën op een rots boven een Noorse fjord (zie afbeelding).

Waardoor ontstaan die knikkende knieën?

Justine Henin.
Zie figuur B 5573 van de bijlage.

Bij Justine Henin (zie afbeelding) zie je de armspieren in actie.

Joline zegt: De biceps van haar rechterarm is gespannen.
Mark zegt: De triceps van haar linkerarm is ontspannen.

Wie heeft of wie hebben gelijk?

Nieuwe ontwikkelingen.
Zie figuur B 5579 van de bijlage.

Bekijk de afbeelding, waarin je Annette Roozen ziet. Zij is atlete en heeft een beenprothese (vanaf haar knie) aan haar rechterbeen. Annette maakt tijdens wedstrijden gebruik van een zogenaamde 'sprintvoet', een soort beugel, waardoor zij erg snel kan sprinten.

Waardoor kan zij zo snel sprinten?

Bloed.

Op plaats 1 bevinden zich in het bloedplasma onder andere aminozuren, CO₂ en glucose.

Welke van deze stoffen worden aan het spierweefsel afgegeven?