Oefentoets Biologie: Ordening | VMBO theoretische leerweg, 3/VMBO theoretische leerweg, 4 | variant 1

De Noordzee.
Zie figuur B 3422 van de bijlage.

In de afbeelding is een organisme uit het plankton weergegeven.

Behoort dit organisme tot dierlijk of tot plantaardig plankton? Noem een kenmerk waaraan je dat kunt zien.

Emelten.
Zie figuur B 3480 van de bijlage.

De afbeelding geeft een volwassen langpootmug en een emelt weer. Een emelt is een larve van een langpootmug.

Tot welke diergroep behoort een emelt?

De Europese maïsboorder.
Zie de figuren B 3398 en B 3399 van de bijlage.

De Europese maïsboorder (zie de afbeelding B 3399) is een insect dat schadelijk is voor de maïsplant. De rupsen (B 3398) voeden zich met weefsel van de maïsplant en daarvoor boort de Europese maïsboorder gangen door bladeren en stengels.

Hoe heten de ademhalingsorganen van maïsboorders? De [invulveld]

Vleesetende planten.
Zie figuur B 461 van de bijlage.

Sommige vleesetende planten vangen hun 'prooi' met vangbekers (zie de afbeelding). In de vangbekers bevindt zich regenwater met bacteriën. Een insect dat in zo'n beker terechtkomt, kan niet meer ontsnappen en verdrinkt. De bacteriën verteren de prooi, waarna de plant de vrijgekomen voedingszouten kan opnemen.

In de tekst worden bacteriën, insecten en planten genoemd. Deze vertonen zowel verschillen als overeenkomsten in de bouw van hun cellen.

Welke van deze organismen hebben celwanden?

Organismen in de zee.
Zie figuur C 379 en zie figuur B 4458 van de bijlage.

In de afbeelding is een zoekkaart voor rondvissen weergegeven.

In de afbeelding B 4458 is een rondvis weergegeven uit het voedselweb.

Bepaal de naam van deze vis met behulp van de zoekkaart. Noteer de cijfers van de stappen die je neemt en de naam van de vis.

Huid en haar.

INFORMATIE ROOS
Op de hoofdhuid bevinden zich allerlei micro-organismen, zoals bacteriën en schimmels. Eén van die schimmels, een gist, kan roos veroorzaken. Bij iemand met roos worden de opperhuidcellen sneller dan normaal afgestoten. Die cellen zijn dan nog niet volledig uitgedroogd en gaan aan elkaar kleven. Die klontjes cellen zijn te zien als witte schilfertjes in het haar en op de kleding.

Op de hoofdhuid bevinden zich allerlei micro-organismen (zie informatie). Bij een onderzoek naar de oorzaak van roos worden enkele roosschilfertjes onderzocht met behulp van een microscoop. Op de schilfertjes zijn gistcellen en bacteriën te zien.

Heeft een gistcel een celwand?
En heeft een gistcel een kern?
Geldt dit ook voor een bacterie?

gistcel celwand? bacterie celwand?
gistcel kern? bacterie kern?

Steenpuist.
Zie figuur B 3256 van de bijlage.

In de afbeelding zijn drie soorten cellen weergegeven.

In welke tekening is een bacteriecel te zien?

Afweer.

Micro-organismen zijn overal aanwezig: in het voedsel dat we eten, in de lucht die we inademen en op bijna alles wat we aanraken. Als micro-organismen het lichaam binnendringen, spreken we van een infectie. Het lichaam beschermt zich op verschillende manieren tegen infectie.

Noem twee groepen micro-organismen die een infectie kunnen veroorzaken.

Ziek van de natuur.

Malaria is een gevreesde ziekte die in grote delen van de wereld in moerassige en natte streken veel slachtoffers maakt.
De verwekker van malaria is een eencellig diertje dat als parasiet in een malariamug leeft en alleen door een malariamug kan worden overgedragen.

Hebben de ziekteverwekkers van malaria celkernen?
En hebben ze celwanden?

Infecties.
Zie figuur B 3116 van de bijlage.

Soms veroorzaken infecties met bacteriën ernstige ziekten. In de afbeelding zijn drie typen cellen weergegeven.

Welke letter geeft bacteriecellen weer? De letter [invulveld]

Pneumokokken.

Pneumokokken zijn eencellige ziekteverwekkers die bij veel mensen in de slijmvliezen van neus- en keelholte voorkomen. Meestal veroorzaken ze geen ziekteverschijnselen, maar soms hebben ze ernstige ziekten tot gevolg zoals hersenvliesontsteking of longontsteking.
Pneumokokken hebben wel een celwand, maar geen celkern.

Tot welke groep behoren deze organismen?

1/2 Labyrintvissen.
Zie figuur B 4314 van de bijlage.

Labyrintvissen zijn vissen die in Nederland gehouden worden in aquariums.
De vissen hebben een dik lichaam.

Wat is de naam van de ademhalingsorganen van de meeste vissen?

2/2 Labyrintvissen.
Zie figuur B 4783 van de bijlage.

Er zijn veel verschillende soorten labyrintvissen.
Met behulp van een determineertabel hieronder is het mogelijk om de soorten van elkaar te onderscheiden.
De volgende determineertabel is beschikbaar:
afbeelding

Tot welke soort behoort de labyrintvis uit de afbeelding? Gebruik de gegevens uit de determineertabel.

-

1/2 Een bacteriesoort.
Zie figuur B 6851 van de bijlage.

Bacteriën zijn in te delen op basis van hun vorm.
De onderstaande tabel kun je gebruiken om een bacterie in te delen.

afbeelding

In de afbeelding is een bacteriesoort weergegeven.

Waar hoort deze bacteriesoort bij?
Gebruik de bovenstaande tabel.

2/2 Een bacteriesoort.

Eddy bekijkt enkele bacteriën met behulp van een microscoop.

Geef aan welke delen bij bacteriën aanwezig zijn.

celmembraan
celwand
celkern

Mest.

Theo doet een onderzoek naar bacteriën in mest. Hij vindt een ééncellig organisme met een celkern en een celwand.

Kan dit organisme een bacterie zijn? Zo nee, waarom niet?

Mest.

INFORMATIE 6 VARKENS
Zie figuur A 706 van de bijlage.

afbeelding

Door varkens ander voer te geven dat ze beter kunnen verteren, vermindert de hoeveelheid mest. Een groter deel van het voer wordt dan omgezet in vlees.

Varkens zijn zoogdieren.

Noem twee uiterlijke kenmerken (zie informatie 6), waaraan je kunt zien dat varkens zoogdieren zijn.

-

Schimmels.

Welke van de volgende twee beweringen over de bouw van een cel van een schimmel is juist?

1. Een cel van een schimmel heeft een celkern.
2. Rond een cel van een schimmel bevindt zich een celwand.

Blaasontsteking.
Zie figuur B 3265 van de bijlage.

Rogier heeft een blaasontsteking.
Bij een onderzoek van zijn urine waren bacteriën te zien.

In de afbeelding zijn drie soorten cellen weergegeven.

Welke tekening geeft een bacterie weer? Tekening [invulveld]

Verstopping.
Zie figuur B 4475 van de bijlage.

Soms wordt bij iemand met verstopping een beetje ontlasting onderzocht.
In de afbeelding zijn cellen weergegeven die bij zo'n onderzoek te zien zijn door een microscoop.

Kunnen deze cellen darmbacteriën zijn? Leg uit waaraan je dat kunt zien in de afbeelding.