Oefentoets Biologie: Gedrag - Algemeen | VWO 1/VWO 2/VWO 3 - variant 2

Pauwen pronken.
Zie figuur B 3640 van de bijlage.

Een mannetjespauw zet de staartveren op bij het zien van een vrouwtje (zie de afbeelding).

Spelen bij dit gedrag van het mannetje motiverende factoren een rol?
En spelen bij dit gedrag van het mannetje prikkels een rol?

Lifter.
Zie figuur B 1099 van de bijlage.

Een lifter staat naast een weg bij Venlo. Hij wil naar Nijmegen. Er komt een auto aan. De lifter maakt het bekende liftersgebaar. De bestuurder van de auto ziet dit en stopt om de lifter mee te nemen.

Op welke uitwendige prikkel reageert de lifter door het maken van het liftersgebaar?

Jankende wolven.

In een dierentuin beginnen de wolven vaak te janken als zij het geluid van een sirene horen. De oppassers in de dierentuin zijn aan dit jankgedrag van de wolven gewend. Voor bezoekers levert het een onverwacht schouwspel op.

Is in de tekst een prikkel voor de wolven genoemd?
En een respons?

Prikkels.

Geluiden, geuren en kleuren kunnen prikkels zijn die bij dieren leiden tot bepaald gedrag.

Welke van deze prikkels kunnen een rol spelen bij het voortplantingsgedrag van dieren?

Kip en kuiken.
Zie figuur B 3440 en figuur B 3441 van de bijlage.

In 1933 wilde de Duitse onderzoeker Brückner weten hoe een kip haar kuiken herkent. Hij deed de volgende twee proeven.

Brückner zette een kuiken onder een glazen bak. De kip bleek niet op haar kuiken te reageren.
Zie figuur B 3440

Bij een andere proef plaatste Brückner een houten schutting tussen de kip en het kuiken. Onmiddellijk zocht de kip naar haar piepende jong. Een kip heeft zintuigen zoals gehoor en zien.
Zie figuur B 3441

Door welk zintuig herkent een kip haar kuiken? Leg je antwoord uit met de proeven van Brückner.

Stekelbaarsmannetje.
Zie figuur B 3239 van de bijlage.

Een onderzoeker heeft proeven gedaan met stekelbaarsmannetjes.
In voortplantingstijd hebben deze vissen een rode buik. Ze vallen dan andere stekelbaarsmannetjes aan.
De onderzoeker maakte verschillende 'vissen' van plastic.
Hij deed ze aan een stokje in een aquarium met een stekelbaarsmannetje. Daarna noteerde hij of de vis aanviel of niet. Zo ontdekte hij dat elke plastic 'vis' met een rode onderkant werd aangevallen.

Een stekelbaars-mannetje heeft zintuigen zoals reuk, zicht en gehoor.

Welk zintuig is bij het beschreven onderzoek voor het stekelbaarsmannetje het belangrijkste?

Duiven.

Waarom wippen duiven tijdens het lopen met hun kop?

Nachtvlinders.

Waarom vliegen nachtvlinders naar lamplicht terwijl ze van donker houden?

Leerproces.
Zie figuur B 5333 van de bijlage.

Van welk type leerproces is sprake bij de gansjes die de onderzoeker Lorenz volgen?

Jools in een flat.

Jools verhuisde naar een flat en kwam vlak naast de lift te wonen. De eerste nacht werd zij steeds wakker wanneer de lift door iemand werd gebruikt. Na drie nachten had ze daar geen last meer van.

Met welk type leerproces heb je hier te maken?

Gedragingen.

Hieronder staan drie gedragingen:

1. Een jong zeehondje drinkt melk bij de moeder.
2. Een parkiet geeft 'kusjes' aan zijn baas.
3. Een pasgeboren kangoeroejong kruipt de buidel van zijn moeder binnen en zet zich met zijn mond vast om een tepel.

Welk van deze gedragingen wordt of welke worden grotendeels bepaald door erfelijke factoren?

Lichaamstaal.
Zie figuur B 5334 van de bijlage.

Bekijk de lichaamstaal in de afbeelding hiernaast.

Bij welke foto is sprake van overspronggedrag in de lichaamstaal?

Externe prikkel.

In welke van de volgende gevallen gaat het om een externe prikkel?

Beer en zijn baas.
Zie figuur B 5335 van de bijlage.

De hond Beer gaat altijd 's avonds tegen elven nog een eind wandelen met zijn baas, die altijd voor die wandeling een sigaar opsteekt. Als de baas een sigaar opsteekt, komt Beer meteen aanrennen voor de wandeling.

Welk type leergedrag is van toepassing op het gedrag van Beer?

Eeneiige tweeling.
Zie figuur B 5336 van de bijlage.

Bekijk de afbeelding hiernaast met een eeneiige tweeling.

Wat is de oorzaak van de verschillen in gedrag tussen beide meisjes?

Puberteit.

Noem twee voorbeelden van gedragsveranderingen in de puberteit bij de mens.

Gedragsmengsel.

Hoe noemt men gedrag dat een mengsel is van twee typen gedrag?

[invulveld]

Trainen.
Zie figuur B 5337 van de bijlage.

Hege heeft hard getraind op een snelle start voor de 500 meter schaatsen.
Zij heeft van haar trainer geleerd zo snel mogelijk te reageren op het startschot.

Welk type leergedrag is van toepassing op het gedrag van Hege?

Gedrag van een baby.

Noem twee voorbeelden van gedragingen die een baby niet hoeft te leren.

Gewenning.

Wat is gewenning?