Oefentoets Biologie: Spijsvertering | VMBO theoretische leerweg, 3/VMBO theoretische leerweg, 4 | variant 1

2/2 Hardlopen.

Tijdens een wedstrijd eten sommige hardlopers bananen.
Een banaan wordt verteerd in het spijsverteringsstelsel.
Hierbij passeren vezels van de banaan een aantal organen.

Wat is de juiste volgorde van deze organen?

Ouder worden.

In het verleden verloren veel mensen hun tanden en kiezen voordat ze de middelbare leeftijd hadden bereikt. Het gebit was niet versleten, maar aangetast door cariës (tandbederf). Nu komt er minder cariës voor en hebben de meeste mensen tot op hoge leeftijd nog hun eigen gebit.

Noem twee oorzaken waardoor er tegenwoordig minder cariës voorkomt.

Galblaas.
Zie figuur B 3429 van de bijlage.

Als een galblaas is ontstoken, kan een chirurg dit orgaan verwijderen (zie de afbeelding).

Wordt na zo'n operatie vet nog verdeeld in kleine druppeltjes? Leg je antwoord uit.

1/3 Levercirrose.

In welk deel van het verteringskanaal komt de galbuis uit?

2/3 Levercirrose.

Eén van de gevolgen van levercirrose is dat er minder gal vanuit de lever via de galbuis naar het verteringskanaal wordt afgevoerd. Hierdoor worden vetten uit het voedsel minder goed door verteringsenzymen afgebroken.

Leg uit waardoor vetten minder goed verteerd worden, als er minder gal naar het verteringskanaal wordt afgevoerd.

3/3 Levercirrose.
Zie figuur B 3337 van de bijlage.

Als levercellen door levercirrose afsterven, stroomt het bloed minder goed door de lever heen. Het gevolg is dat stoffen niet meer goed aan- en afgevoerd worden.
Twee bloedvaten voeren bloed naar de lever toe: de leverslagader voert bloed vanuit de aorta aan en de poortader voert bloed vanuit het verteringskanaal naar de lever. Het bloed in de poortader bevat minder zuurstof dan het bloed in de leverslagader (zie de afbeelding).

Leg uit waardoor het bloed in de poortader minder zuurstof bevat dan het bloed in de leverslagader.

Het gebit van de mens.

Welk cijfer in de afbeelding geeft tandbeen aan?

Suikerziekte.

Een vrouw met suikerziekte spuit insuline in door de huid van de buik. Het eiwit insuline komt op die manier in het bloed terecht.
Insuline kan door een suikerpatiënt niet in tabletvorm of in opgeloste vorm worden ingeslikt.
Insuline, via de mond ingenomen, zou het glucosegehalte in het bloed niet laten dalen.

Leg uit waardoor het effect van insuline bij inname via de mond verloren gaat.

Schedels van zoogdieren.
Zie figuur B 789 van de bijlage.

Welk dier (1 of 2) heeft in verhouding tot zijn lichaamslengte het langste darmkanaal of is er geen verschil?

Vitamine K.

Vitamine K komt onder andere voor in groene groente zoals spinazie.
Vitamine K wordt ook door bacteriën in de darm van de mens gemaakt.
Alleen bij uitzondering heeft een mens gebrek aan vitamine K.
Dat kan gebeuren wanneer iemand gedurende een periode antibiotica heeft geslikt.

Leg uit dat door de werking van antibiotica een gebrek aan vitamine K kan ontstaan.

Verstopping.
Zie figuur A 966 van de bijlage.

Om verstopping tegen te gaan wordt onder andere aangeraden veel te drinken en gevarieerde, vezelrijke voeding te eten.
Met behulp van de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum kan een gevarieerd menu worden samengesteld.
Hierbij worden voedingsmiddelen ingedeeld in vijf groepen (zie de afbeelding).
In de afbeelding zijn de verschillende groepen voedingsmiddelen aangegeven met cijfers.

Welke twee cijfers geven groepen voedingsmiddelen aan die vezelrijke producten bevatten?

De nummers [invulveld] en [invulveld].

Dikke-darmpoliep.

Soms ontwikkelen darmpoliepen zich tot kwaadaardige gezwellen. Vezelrijke voeding beschermt tegen deze gezwellen.

Een vezelrijk voedingsmiddel is