Oefentoets Biologie: Spijsvertering | VWO 1/VWO 2/VWO 3 | variant 9

Emulgeren.

Onder emulgeren wordt verstaan

Spijsvertering.

Enkele stoffen in het voedsel van een mens zijn: vetten, water en zetmeel.

Welke van deze stoffen wordt of welke worden verteerd door enzymen in spijsverteringssappen?

Een wortelkanaalbehandeling.
Zie figuur B 4476 van de bijlage.

Jeroen heeft een ontstoken kies. Hij gaat naar de tandarts voor een wortelkanaalbehandeling.
In de afbeelding wordt een doorsnede van een kies weergegeven.
Voor de wortelkanaalbehandeling boort de tandarts een gaatje in de kies om de tandholte met de wortelkanalen open te maken. Daarbij boort hij door de lagen die in de afbeelding zijn aangegeven met P en met Q.

Geef de namen van P en van Q.

P = [invulveld].

Q = [invulveld].

Vertering.
Zie figuur B 4486 van de bijlage.

Op verschillende plaatsen in het verteringskanaal worden voedingsstoffen afgebroken door enzymen (zie de tabel).
afbeelding

Er wordt een onderzoek gedaan naar de werking van verteringssappen. Hiervoor worden drie reageerbuizen gevuld (zie de afbeelding).
De buisjes worden geschud en in elk buisje wordt een paar druppels joodoplossing gedruppeld. De inhoud van de buizen kleurt blauw.
Na enige tijd is de blauwe kleur in twee buizen verdwenen.

Welke twee cijfers geven de buizen aan waarin de blauwe kleur dan is verdwenen? Leg uit waardoor de blauwe kleur is verdwenen.

1/2 Vezels.
Zie figuur B 3190 van de bijlage.

Vezels zijn goed voor de spijsvertering.

Welk voedingsmiddel bevat de meeste vezels?

2/2 Vezels.

Wat is de functie van vezels in voedsel?

1/3 Gebit en gaatjes.
Zie figuur B 3137 van de bijlage.

Wie minder gaatjes wil hebben, moet weinig snoepen en goed tandenpoetsen.
Sommige soorten tandpasta versterken het glazuur van tanden en kiezen.
In de afbeelding is schematisch een tand weergegeven.

Welke letter geeft het glazuur aan?

2/3 Gebit en gaatjes.

Vroeger bestond er nog geen tandpasta zoals wij die kennen. Zo deed men in de 16e eeuw soms zout op het gebit. Daardoor werd de vorming van gaatjes tegengegaan.

Leg uit waardoor er minder gaatjes ontstaan als het gebit met zout wordt behandeld.

3/3 Gebit en gaatjes.
Zie figuur B 3138 van de bijlage.

Bij een tandarts hebben tanden en kiezen allemaal een eigen nummer.
Dit is op de afbeelding te zien. Sa
rah heeft een gaatje in een kies van haar rechter onderkaak.

Welk nummer kan deze kies hebben?

1/3 Tandplak.
Zie figuur B 3257 van de bijlage.

Tandplak bestaat uit etensresten, speeksel en bacteriën.
Tandplak speelt een rol bij het ontstaan van gaatjes in tanden en kiezen.
Men noemt dit cariës.

Er zijn speciale tandpasta's die plakvorming tegengaan.

Welk deel van een tand of een kies wordt als eerste aangetast bij cariës?

2/3 Tandplak.

Regelmatig wordt tandplak doorgeslikt.
Toch worden levende tandplak-bacteriën vrijwel niet gevonden in de dunne darm.

In welk deel van het verteringsstelsel worden de meeste van deze bacteriën gedood?

3/3 Tandplak.

Drie adviezen op het gebied van voeding zijn:

1. Eet minder vet.
2. Het is beter om één keer per dag te snoepen dan af en toe op verschillende momenten van de dag.
3. Zorg ervoor dat er veel plantaardige vezels in je voedsel zitten.

Welk advies is speciaal bedoeld om cariës tegen te gaan?

Speeksel.

In een artikel staat: Dankzij drie paar speekselklieren stroomt dagelijks bijna een liter vers speeksel onze mond in.
Elke minuut wordt de totale speekselhoeveelheid in het dunne laagje dat ons mondoppervlak bedekt, ververst.
We staan er nauwelijks bij stil hoe onmisbaar dat vocht is.
Maar bij patiënten met beschadigde speekselklieren vermindert de toevoer van deze vloeistof.
Dan wordt duidelijk hoe belangrijk speeksel is.
Bijvoorbeeld om het gebit in een goede conditie te houden.

Leg uit op welke manier speeksel beschermt tegen tandbederf.

Keelholte.
Zie figuur B 4563 van de bijlage.

In de afbeelding is schematisch een gedeelte van het hoofd van de mens weergegeven.
In de keelholte kruisen de weg van de lucht en de weg van het voedsel elkaar.
Onder andere het strotklepje en de huig zorgen ervoor dat het voedsel de juiste richting uit gaat.

Wat is de functie van de huig?

1/3 Spoelwormen.
Zie figuur B 4572 van de bijlage.

In een folder staat:
Spoelwormen zijn wormen die in de dunne darm van mensen kunnen voorkomen. Ze worden ongeveer 40 centimeter lang. Eitjes van spoelwormen komen met de ontlasting naar buiten. Soms komen de eitjes op groenten of fruit terecht. Zo kunnen ze bij het eten ingeslikt worden. De jonge wormen die in het verteringskanaal uit de eitjes komen, kruipen door de wand van de dunne darm heen. Zo komen ze in het bloed terecht dat ze onder andere naar de lever en de longen vervoert.

Als we over een spoelworm praten, hebben we het dan over een weefsel, een orgaan of een organisme?

2/3 Spoelwormen.

In een folder staat:
Spoelwormen zijn wormen die in de dunne darm van mensen kunnen voorkomen. Ze worden ongeveer 40 centimeter lang. Eitjes van spoelwormen komen met de ontlasting naar buiten. Soms komen de eitjes op groenten of fruit terecht. Zo kunnen ze bij het eten ingeslikt worden. De jonge wormen die in het verteringskanaal uit de eitjes komen, kruipen door de wand van de dunne darm heen. Zo komen ze in het bloed terecht dat ze onder andere naar de lever en de longen vervoert.

In de tekst worden samen met het verteringsstelsel ook delen van andere orgaanstelsels genoemd.

Geef de naam van twee andere orgaanstelsels die in de tekst ter sprake komen.

3/3 Spoelwormen.
Zie figuur B 4573 van de bijlage.

In de afbeelding is een gedeelte van het verteringsstelsel weergegeven.

In een folder staat:
Spoelwormen zijn wormen die in de dunne darm van mensen kunnen voorkomen. Ze worden ongeveer 40 centimeter lang. Eitjes van spoelwormen komen met de ontlasting naar buiten. Soms komen de eitjes op groenten of fruit terecht. Zo kunnen ze bij het eten ingeslikt worden. De jonge wormen die in het verteringskanaal uit de eitjes komen, kruipen door de wand van de dunne darm heen. Zo komen ze in het bloed terecht dat ze onder andere naar de lever en de longen vervoert.

Welke letter geeft het deel aan waarin volgens de informatie jonge spoelwormen voorkomen?

1/2 Tandplak.

Tandplak bestaat uit etensresten, speeksel en bacteriën.
Tandplak speelt een rol bij het ontstaan van gaatjes in tanden.
Men noemt dit cariës.

Er zijn speciale tandpasta's met bacterie-remmende stoffen die plakvorming op tanden tegengaan.

Welk deel van een tand wordt vooral beschermd door zo'n speciale tandpasta?

2/2 Tandplak.

Regelmatig wordt tandplak doorgeslikt.
Toch worden bacteriën die voorkomen in tandplak vrijwel niet gevonden in de dunne darm.

Leg uit waardoor deze bacteriën niet levend in de dunne darm voorkomen.

Verslikken.

Als je je verslikt, komt bijvoorbeeld eten in je luchtpijp terecht in plaats van in je slokdarm.

Welk orgaan voorkomt dat voedsel in de luchtpijp komt als je wel goed slikt?