Oefentoets Biologie: Voeding - algemeen | VWO 1/VWO 2/VWO 3 | variant 1

Voedsel uit planten.

Drie soorten groenten zijn winterpeen, komkommer en doperwten. Delen van planten die je eet zijn wortel, vrucht of zaad.

Vul hieronder achter elke groente in welk van de genoemde delen van een plant je opeet.

winterpeen: [invulveld]

komkommer: [invulveld]

doperwten: [invulveld]

1/3 Of bonen gezond zijn.

Lees onderstaande tekst.

afbeelding

Hebben de bonen uit de tekst een hoge voedingswaarde?

2/3 Of bonen gezond zijn.

In de zaadhuid van veel verschillende zaden zit vitamine B.

Welke van de volgende beweringen kunnen juist zijn op grond van dit gegeven?

1. Er is vitamine B nodig bij de vertering van koolhydraten door de mens.
2. Het is voor ons gezonder om ongepelde rijst te eten dan gepelde rijst.
3. Het kiemplantje maakt tijdens de ontkieming vitamine B en dat wordt opgeslagen in de zaadhuid.

Volkorenbeschuit.

Ingrediënten: tarwemeel, rietsuiker, plantaardige vetten, glucosestroop, gist, zout.
Het etiket hieronder is afkomstig van een pak volkorenbeschuit van 150 gram.
In het pak zitten 15 beschuiten.

afbeelding

Je hebt per dag ongeveer 72 g eiwit nodig.

Hoeveel procent van je eiwitbehoefte heb je gedekt als je twee beschuiten eet?
Rond af op 1 decimaal (cijfer achter de komma).

Dat is [invulveld] %.

-

Vitamines.

Je bent heel erg verkouden en je wilt iets extra’s aan je weerstand doen.
Op de verpakking van veel voedingsmiddelen staat een tabel met informatie over welke voedingsstoffen erin zitten, de hoeveelheden die aanwezig zijn en de hoeveelheid energie die ze kunnen leveren. Meestal staan de hoeveelheden aangegeven per 100 mL of per 100 gram.
Een deel van zo’n tabel staat hieronder afgedrukt

afbeelding

Reken uit hoeveel procent (%) van de aanbevolen daghoeveelheid vitamine C jij binnen krijgt als je twee-en-een-half glas Tropicana drinkt (1 glas = 150 mL) en een bruistablet Multivitamines slikt.

Vezelrijke voedingsmiddelen.

Vezelrijke voedingsmiddelen zijn plantaardige voedingsmiddelen die veel cellulose bevatten. Deze voedingsmiddelen worden nogal eens aanbevolen omdat ze goed zijn voor de activiteit van het darmkanaal.

Als mogelijke verklaringen voor deze gunstige invloed worden genoemd:

1. Cellulose is gemakkelijk verteerbaar;
2. Cellulose is een eiwit, dat zelf als enzym kan werken in het darmkanaal en daardoor de vertering bevordert;
3. Cellulose is vrijwel onverteerbaar, waardoor de bewegingen van het darmkanaal in stand worden gehouden.

Welke verklaring is of welke verklaringen zijn juist?

1/2 Botontkalking.

Om botontkalking te voorkomen wordt vooral jonge mensen aangeraden om calciumrijke voeding te gebruiken: 1200 milligram calcium per dag. Als de botten tijdens de groei sterk en stevig worden, is de kans op botontkalking op latere leeftijd minder groot.
De tabel hieronder is een deel van de voedingsmiddelentabel (geanalyseerd per 100 gram eetbaar gedeelte).
afbeelding
Harry is een jongen van 17 jaar. Hij eet tussen de middag 4 bruine boterhammen (totaal 140 g) met roomboter (20g) en kaas (60 g).

Laat zien dat deze maaltijd van Harry onvoldoende calcium bevat voor één dag. Leg je antwoord uit met een berekening.

-

Schimmels.

De hoeveelheid poep van een hond is mede afhankelijk van het soort voedsel dat de hond krijgt. In modern hondenvoer is vaak plantaardig voedsel verwerkt. Van een kilo plantaardig voedsel blijft na vertering meer poep over dan van een kilo dierlijk voedsel.

Geef een oorzaak voor dit verschil.

1/4 Vegetarische schnitzel.

Een vegetariër is iemand die geen vlees of vis eet.
In de winkels zijn steeds meer producten te koop die geschikt zijn als vleesvervanger. Zo bestaat er vegetarische schnitzel, die gemaakt wordt van planten.
In de afbeelding hieronder is een etiket op de verpakking van vegetarische schnitzel weergegeven.
afbeelding

Vegetarische schnitzel bevat mineralen.

Welke twee mineralen bevat vegetarische schnitzel?

-

2/4 Vegetarische schnitzel.

Uit welk ingrediënt is het vet van vegetarische schnitzel afkomstig?

3/4 Vegetarische schnitzel.

Een deel van de stoffen uit de vegetarische schnitzel moet eerst worden verteerd. Daarna kunnen de verteerde stoffen in het bloed worden opgenomen.
Stoffen uit de vegetarische schnitzel zijn: eiwitten en vetten.

Welke van deze stoffen moeten eerst worden verteerd voordat ze in het bloed worden opgenomen?

4/4 Vegetarische schnitzel.

In welk deel van de darmen worden de meeste verteerde voedingsstoffen in het bloed opgenomen?

Schijf van Vijf.
Zie figuur A 1345 van de bijlage.

Emke eet twee bruine bolletjes met boter en rookvlees.
Ook drinkt zij een glas thee.

Uit welk vak van de Schijf van Vijf ontbreekt er iets bij deze maaltijd?

1/4 Melk.

De eerste vijf maanden krijgt Jalien als baby borstvoeding, daarna flesvoeding.
Je ziet een deel van een etiket van flesvoeding.
afbeelding

Bevat deze flesvoeding brandstoffen?
En bevat deze flesvoeding bouwstoffen?

2/4 Melk.

afbeelding

Een deel van de stoffen in de flesvoeding moet verteerd worden.
Daarna worden de voedingsstoffen in het bloed opgenomen.

Eén bestanddeel in de flesvoeding is onverteerbaar en wordt niet opgenomen in het bloed.

Noteer dit bestanddeel.

-

3/4 Melk.

Moeder Loes maakt met poeder en water een halve liter (= 500 mL) van deze flesvoeding.

Hoeveel gram poeder moet ze dan gebruiken?

4/4 Melk.

Jalien maakt, net als ieder mens, deel uit van een voedselkringloop.

Is Jalien een consument, een producent of een reducent?

Triatlon.

Sporters die meedoen aan een triatlon letten goed op hun voeding. Zo gebruiken ze bijvoorbeeld vitaminepillen.

Tot welke groep stoffen behoren vitamines?

Hardlopen.
Zie figuur B 4592 van de bijlage.

Hardlopen kost veel energie.
Het ontbijt van een bepaalde hardloper bestaat uit:
- één wortel
- twee gefrituurde bananen
- twee boterhammen met aardbeien
- een portie rijst
- sinaasappelsap

Uit welk vak van de Schijf van Vijf ontbreekt er iets bij dit ontbijt?

Asperges.
Zie figuur B 2156 van de bijlage.

De afbeelding geeft asperges weer zoals ze als "groente" door de mens worden gegeten.

Welke delen van de aspergeplant worden gegeten?