Oefentoets Biologie: Osmose_diffusie | HAVO 4/HAVO 5 | variant 6

Een plant, die dreigde te verwelken.

Een plant dreigde te verwelken en werd vervolgens begoten met leidingwater. In de vulweefselcellen van deze plant traden vlak voor, tijdens en vlak na het begieten veranderingen op, zonder dat de cellen hierbij opgeloste stoffen opnamen.
In willekeurige volgorde waren deze veranderingen:

1. de concentratie van opgeloste stoffen in de cellen nam af,
2. de concentratie van opgeloste stoffen in de cellen nam toe,
3. de turgor nam toe.

Wat is de juiste volgorde waarin deze veranderingen optraden?

Gebarsten kersen.
Zie figuur B 479 van de bijlage.

Bij rijpe kersen komt het verschijnsel voor dat tijdens een flinke regenbui de parenchymcellen van het vrucht vlees meer water opnemen dan de epidermiscellen. Als gevolg hiervan barsten de kersen aan de boom open (zie de afbeelding).

Waardoor nemen de parenchymcellen meer water op dan de epidermiscellen?

Zoutplanten.
Zie figuur B 2523 van de bijlage.

Van een stukje van een zeekraalplant met levende cellen die zouten in de vacuolen hebben opgeslagen, wordt een microscopisch preparaat gemaakt in gedestilleerd water.

Zal daardoor de turgor van deze cellen kleiner worden, gelijk blijven of groter worden?

Reepje aardappel in twee glucose-oplossingen.

Een vers gesneden reepje aardappel werd een uur in een glucose-oplossing van 3% gelegd. Het reepje werd daarna in een ruime hoeveelheid van een bepaalde vloeistof gelegd waardoor het zijn oorspronkelijke gewicht terugkreeg en behield.

In welke vloeistof werd het aardappelreepje gelegd?

Zoetwaterplanten, die worden overspoeld met zeewater.

Aan mondingen van rivieren kan het bij vloed voorkomen dat zoetwaterplanten worden overspoeld met zeewater.
Daardoor neemt de turgor van de cellen van deze planten af.

Waardoor wordt de daling van de turgor voornamelijk veroorzaakt?

Doordat de cellen van deze planten in zeewater

De stevigheid van kruidachtige planten.

De stevigheid van kruidachtige planten komt voor een belangrijk deel tot stand door

Bloemstelen van een paardenbloem.
Zie figuur A 353 van de bijlage.

Korte stukjes bloemstelen van een paardenbloem (1), waarvan bij la een deel vergroot is afgebeeld, worden aan één uiteinde gedeeltelijk in de lengte ingesneden (2).
Drie afzonderlijke stukjes worden gedurende 20 minuten in verschillende vloeistoffen gelegd.
De resultaten zijn in figuur 3 t/m 5 afgebeeld.

Welke van onderstaande beweringen zou met betrekking tot de waarnemingen juist kunnen zijn?

Turgor van een stukje vulweefsel.

Voor de cellen van een stukje vulweefsel van een plant geldt dat ze turgor bezitten en dat ze per tijdseenheid evenveel water opnemen als afstaan.
Over de cellen van dit stukje vulweefsel in een plant worden de volgende beweringen gedaan:

1. de druk die de cellen op hun wand uitoefenen is even groot als de druk van de wanden op deze cellen;
2. het celmembraan van deze cellen laat de opgeloste stoffen door;
3. de concentratie van opgeloste stoffen in de vloeistof die zich in de celwanden bevindt, is gelijk aan de concentratie van opgeloste stoffen in de vacuolen van deze cellen.

Welke bewering is of welke beweringen zijn juist?

Cellen in keukenzout.
Zie figuur B 582 van de bijlage.

Een bepaalde cel wordt achtereenvolgens in vier verschillende keukenzoutoplossingen gelegd en bij dezelfde vergroting getekend (zie de figuren). Hierbij blijft de cel levend.

Welke figuur geeft weer hoe deze cel er uitziet in de oplossing met de laagste keukenzoutconcentratie?

Suikeroplossing met bladgroenkorrels.

Aan een suikeroplossing worden bladgroenkorrels toegevoegd. De vorm van deze bladgroenkorrels blijft normaal. De oplossing staat in het donker. Door aan de oplossing een bepaalde stof toe te voegen, worden de bladgroenkorrels groter.

Welke van onderstaande stoffen kan dit zijn?

De zoutconcentratie in de omgeving van een plant.

Stel dat de zoutconcentratie in de omgeving van een plant toeneemt, bijv. door sterke bemesting.

Welke veranderingen zullen dan optreden in de wateropname door de wortels en in samenhang daarmee in de turgor van de sluitcellen van de huidmondjes?

afbeelding

Plantencellen in drie verschillende keukenzoutoplossingen.
Zie figuur B 2624 van de bijlage.

Een bepaalde cel wordt achtereenvolgens in drie verschillende keukenzoutoplossingen gelegd en bij dezelfde vergroting getekend (zie de afbeelding). Hierbij blijft de cel levend.

In welke figuur heeft de getekende cel de grootste stevigheid?

1/2 Proef met aardappelstaafjes.
Zie figuur B 1524 van de bijlage.

Uit een aardappel worden enkele staafjes gesneden. De staafjes zijn even lang en even dik. Ze worden in verschillende suikeroplossingen gelegd. Een dag later wordt de lengte van de staafjes gemeten. Het resultaat hiervan is weergegeven in het diagram van de afbeelding. Ook de lengte van de staafjes vóór de proef is in het diagram weergegeven.

Bij welke van de in het diagram aangegeven suikerconcentraties is de turgor van de aardappelcellen het hoogst?

Aardappelstaafjes.
Zie figuur B 94 van de bijlage.

Een aantal staafjes uit dezelfde aardappel die alle even lang en even dik zijn, worden in keukenzout (NaCl)-oplossingen van verschillende concentratie gelegd. Zes uur later wordt de lengte van de staafjes weer gemeten.
In het diagram is de lengteverandering (toe- of afname) van de staafjes uitgezet tegen de keukenzoutconcentraties van de oplossingen.
Een aardappelstaafje (1) dat zes uur in een oplossing van 7 gram NaCl per liter heeft gelegen, wordt vergeleken met een aardappelstaafje (2) dat zes uur in een oplossing van 14 gram NaCl per liter heeft gelegen.

Welk van deze twee aardappelstaafjes is na deze zes uur het stevigst?
Van welk van deze twee aardappelstaafjes is de concentratie opgeloste stoffen in de cellen na deze zes uur het hoogst?

afbeelding


-

Aardappelstaafjes in oplossingen van keukenzout.
Zie figuur B 2353 van de bijlage.

Verse aardappelstaafjes van elk 5 gram worden in oplossingen met verschillende concentraties keukenzout gelegd. Na vier uur wordt het gewicht van de staafjes opnieuw bepaald. De resultaten staan in het diagram van de afbeelding.
Bij één van de concentraties keukenzout blijkt dat de wateropname door de staafjes in die periode van vier uur gelijk geweest is aan de waterafgifte.

Bij welke concentratie is dit het geval?

Rode koolbladeren.

De kleur van rode kool wordt veroorzaakt door een kleurstof in de vacuolen van de cellen.
Vier bladeren van een rode kool worden op de volgende wijzen behandeld:

Blad 1 wordt gelegd in een 5% glucose-oplossing van 20°C.
Blad 2 wordt gelegd in een 5% glucose-oplossing van 100°C.
Blad 3 wordt gelegd in water van 20°C.
Blad 4 wordt gelegd in water van 100°C.

Na 30 minuten wordt de kleur van de vloeistof waarin elk blad zich bevindt, genoteerd.

Bij welk of bij welke van deze bladeren is de omringende vloeistof rood gekleurd?

Turgor.

Men snijdt twee stukjes uit hetzelfde plantaardige weefsel en plaatst deze in twee verschillende oplossingen van keukenzout in water.
Oplossing 1 bevat 0,2% keukenzout.
Oplossing 2 bevat 0,8% keukenzout.
De osmotische waarde van het vacuolevocht in de cellen van het weefsel is bij het begin van het experiment gelijk aan die van een 0,5% keukenzoutoplossing.

In welke oplossing zullen de cellen na 1 uur de grootste turgor en in welke oplossing zullen ze de grootste vacuole hebben?

afbeelding

Turgor en zuigkracht.

Een vers blad van een plant wordt in water gelegd.
Een aantal cellen van het blad neemt dan water op.

Hoe verandert daardoor de turgor en hoe de zuigkracht van deze cellen?

afbeelding

Plantencellen van 8% keukenzoutoplossing naar gedestilleerd water.

Levende plantencellen die een kwartier in een 8% keukenzoutoplossing gelegen hebben, worden daarna in gedestilleerd water gebracht.

Deze cellen hebben op het moment dat zij in gedestilleerd water komen

De kleur van rode kool.

De kleur van rode kool wordt veroorzaakt door een kleurstof die zich in de vacuolen van de cellen bevindt.
Vier schijfjes van hetzelfde koolblad krijgen de volgende behandeling:

Schijfje 1 wordt in gedestilleerd water gebracht.
Schijfje 2 wordt in een sterk geconcentreerde keukenzoutoplossing gebracht.
Schijfje 3 wordt in een zwakke oplossing lakmoes gebracht.
Schijfje 4 wordt in een bak water met een temperatuur van 50°C gebracht.

In welk schijfje zullen de vacuoles een donkerder kleur krijgen?