Deze oefentoets bevat 36 vragen en is te gebruiken in een toetsplatform dat QTI 3.0 ondersteunt. De opgaven zijn gemaakt door een vakdocent Biologie van de NVON. Ideaal om leerlingen gericht te laten oefenen en hun kennis te toetsen.
36
Biologie
VO Kerndoel 31: Processen in de natuur
VMBO theoretische leerweg, 3, VMBO theoretische leerweg, 4
NVON
cc-by-sa-40
1/2 Zweten.
Kleine kinderen zweten nog niet zoveel, maar dat verandert in de puberteit. Jongens zweten dan gemiddeld iets meer dan meisjes. Zweetlucht wordt veroorzaakt door bacteriën die stoffen in zweet afbreken. Warmte en vocht bevorderen de groei van die bacteriën.
Zweetklieren zijn kleine organen in de huid.
Noem nog twee andere orgaantjes die in de huid liggen.
2/2 Zweten.
Eén van de stoffen in zweet is een eiwit dat DCD wordt genoemd.
Wetenschappers hebben aangetoond dat deze stof een bacteriedodende werking heeft. Het is ze gelukt om deze stof in het laboratorium na te maken.
Om te onderzoeken of dit 'namaak-DCD' ook een bacteriedodende werking heeft, gaan ze een experiment uitvoeren. Voor hun experiment gebruiken ze onder andere petrischalen met een voedingsbodem waarop bacteriën kunnen groeien.
Schrijf een werkplan op voor zo'n experiment.
1/4 Aantasting van de huid.
Een aantasting van de huid die veel voorkomt is zwemmerseczeem.
Zwemmerseczeem wordt veroorzaakt door een huidschimmel. Een infectie met deze schimmel kan je gemakkelijk oplopen in zwembaden, douches van campings en gymzalen.
De buitenste laag van de huid beschermt onder normale omstandigheden tegen het binnendringen van schimmels en andere ziekteverwekkers.
Wanneer men zich te vaak met zeep wast, wordt de bescherming van de huid tegen ziekteverwekkers verminderd, doordat het vetlaagje op de huid weggewassen wordt.
Noem nog twee andere beschermende functies van deze huidlaag.
2/4 Aantasting van de huid.
Hoe heten de orgaantjes in de huid die het vet in de huid produceren? De [invulveld]
Een stukje huid.
Zie figuur B 1028 van de bijlage.
De doorsnede van hetzelfde stukje huid van een mens is getekend op twee kort na elkaar gelegen tijdstippen (1 en 2).
Welke van de onderstaande veranderingen treedt in de huid op tussen tijdstip 1 en tijdstip 2?
afbeelding
Van warm naar koud.
Bij zoogdieren kan de lichaamstemperatuur beïnvloed worden door verschillende processen, zoals
1. het vernauwen van de bloedvaten in de huid.
2. het activeren van de zweetklieren.
3. het overeind zetten van de haren.
Welk(e) van deze processen treedt(treden) op bij een mens die van een warme in een koude ruimte wordt gebracht?
Huid en temperatuur.
Welk verband bestaat er bij de mens tussen de lichaamstemperatuur en de zweetproductie?
Een stukje huid.
Zie figuur B 746 van de bijlage.
De tekeningen geven eenzelfde stukje huid van de mens weer op twee kort na elkaar gelegen tijdstippen (1 en 2).
Welke van de onderstaande veranderingen is er waarschijnlijk in de huid opgetreden tussen tijdstip 1 en 2?
afbeelding
Daling van de lichaamstemperatuur.
Bij de mens kunnen de volgende processen voorkomen:
1. het krijgen van kippenvel,
2. het verwijden van de bloedvaten in de huid,
3. het activeren van de zweetklieren in de huid.
Welke van deze processen kan daling van de lichaamstemperatuur tot gevolg hebben?
Van koud naar warm.
Jan staat op een winterdag bij de bushalte te wachten. Hij heeft het koud. Als de bus stopt, stapt Jan in. In de bus is het warm.
Gaat er bij Jan in de bus per minuut meer bloed door de huid stromen dan toen Jan in de kou stond?
Zal Jan per minuut meer zweet gaan vormen?
afbeelding
Van koud naar warm.
Jan staat op een winterdag bij de bushalte te wachten. Hij heeft het koud. Als de bus stopt, stapt Jan in. In de bus is het warm.
Zullen bij Jan de haarspiertjes in de huid zich gaan samentrekken als hij in de bus zit?
Zullen de warmtezintuigen in de huid actiever worden dan toen Jan buiten op de bus wachtte?
afbeelding
Van koud naar warm.
Welke van onderstaande veranderingen in de huid treedt op als iemand van een koude naar een warme kamer gaat?
Warmteregeling.
Bij sommige zoogdieren kunnen met betrekking tot de huid de volgende processen plaatsvinden:
1. de haren gaan rechtop staan,
2. de hoeveelheid bloed die door de huid stroomt, neemt toe,
3. er verdampt zweet,
4. er wordt extra vetweefsel gevormd.
Welke van deze processen heeft afkoeling van het lichaam tot gevolg?
Het warm krijgen.
Als we het warm krijgen
Constante temperatuur.
Welk van de onderstaande organen speelt of welke spelen de belangrijkste rol bij het constant houden van de lichaamstemperatuur?
Het warmer krijgen.
Wanneer de lichaamstemperatuur van de mens stijgt, worden dan de bloedvaten in de huid wijder of nauwer?
Stijgt of daalt de zweetafgifte dan?
afbeelding
Daling van de lichaamstemperatuur.
Welke van de volgende processen werken te sterke daling van de lichaamstemperatuur tegen?
1. rillen;
2. samentrekken van haarspiertjes;
3. zweten;
4. verwijden van de bloedvaten in de huid.
Stijging van de lichaamstemperatuur.
Op welke van de volgende manieren kan een stijging van de lichaamstemperatuur bij de mens worden tegengegaan?
1. door het maken van zoveel mogelijk bewegingen;
2. door het maken van zo weinig mogelijk bewegingen;
3. door het vernauwen van bloedvaten in de huid;
4. door het verwijden van bloedvaten in de huid.
Deze stijging kan worden tegengegaan
Een rodere huid.
Als mensen het warm krijgen wordt hun huidskleur roder.
Dit roder worden wordt veroorzaakt doordat
Hand in de zak.
Iemand steekt zijn hand in een plastic zak. De zak wordt bij zijn pols afgesloten. Na korte tijd beslaat de zak aan de binnenkant.
Welke van de volgende conclusies uit deze proef is juist?
Lichaamstemperatuur.
Welke van de volgende beweringen over de regeling van de lichaamstemperatuur bij een mens is (zijn) juist?
I. Doordat er meer zweet verdampt, vermeerdert de hoeveelheid afgegeven warmte;
II. Doordat de bloedvaten van de huid nauwer worden, vermindert de hoeveelheid afgegeven warmte.
Lichaamstemperatuur.
In de huid van de mens komen bloedvaten, spieren en zweetklieren voor.
Welke van deze organen spelen een rol bij de regeling van de lichaamstemperatuur?
Wateropname.
Het lichaam van de mens bestaat voor ongeveer 70% uit water. Elke dag moet een mens ongeveer evenveel water opnemen als afgeven. In een gematigd klimaat, zoals in Nederland, neemt een volwassen mens elke dag zo'n 1 à 2 liter water op. In tropische gebieden is die hoeveelheid wel zo'n 4 à 5 liter per dag.
I. De huid koelt af door verdamping van water op de huid.
II. Als het warmer wordt, gaan de bloedvaten van de huid verder open staan.
Een stukje huid.
Zie figuur B 745 van de bijlage.
De tekeningen stellen bij de mens een stukje huid met haren en onderhuids vet voor op verschillende tijdstippen.
Welke tekening geeft het stukje huid weer als dit het best beschermt tegen kou?
afbeelding
Regeling van de lichaamstemperatuur.
Welke van de volgende beweringen over de regeling van de lichaamstemperatuur bij een mens is (zijn) juist?
I. Doordat er meer zweet verdampt, vermeerdert de hoeveelheid afgegeven warmte;
II. Doordat de bloedvaten van de huid nauwer worden, vermindert de hoeveelheid afgegeven warmte.
Huid en lichaamstemperatuur.
In de huid komen onder andere bloedvaten voor.
Bloedvaten spelen een directe rol bij de regeling van de lichaamstemperatuur.
In welk deel van de huid liggen deze bloedvaten?
Veranderingen in de huid
Bij de mens kunnen de volgende veranderingen in de huid plaatsvinden:
1. het vernauwen van de bloedvaten;
2. het activeren van de zweetklieren;
3. het overeind staan van de haren.
Welk van deze veranderingen treedt of welke treden op bij een arbeider van een visverwerkingsbedrijf die een vriesruimte binnengaat?
Tabaksrook.
1 Tabaksrook bevat een groot aantal stoffen. Zo komt er koolstofmonoxide
2 in voor. Koolstofmonoxide gaat in het bloed op de plaats zitten waar
3 gewoonlijk zuurstof zit. Een andere stof is nicotine. Door deze stof
4 trekken onder andere bloedvaten in de huid zich samen.
5 Weer een ander bestanddeel is teer. Teer heeft onder andere tot gevolg
6 dat trilharen in de luchtpijp stil komen te staan en op den duur zelfs
7 verdwijnen. Bovendien neemt de slijmproductie door de aanwezigheid van
8 teer sterk toe. Het gevolg is dat de roker gaat hoesten. Teer heeft onder
9 andere ook tot gevolg dat op den duur delen van de longen afsterven.
Zal de warmte-afgifte door de huid ten gevolge van het in de regels 3 en 4 beschreven proces afnemen, toenemen of gelijk blijven?
Vleermuizen.
Tijdens het vliegen worden de bloedvaten in de vlieghuid wijder, zodat er meer bloed door de huid stroomt.
Leg uit welk voordeel het heeft dat er dan meer bloed door de vlieghuid stroomt.
Aalscholvers.
Tekst:
Veren drogen.
Weer op het land na een duik in het water schudt een aalscholver de vleugels goed en houdt ze wijd open om de veren te laten drogen. Als het water de huid nat maakt loopt een aalscholver de kans teveel af te koelen. Veel watervogels, zoals eenden, maken hun veren vettig om te voorkomen dat hun huid nat wordt. Aalscholvers maken hun veren minder vettig, waarschijnlijk zouden ze anders minder goed kunnen duiken.
Een aalscholver laat zijn veren drogen.
Leg uit dat een aalscholver met een natte huid de kans loopt te veel af te koelen.
Bedreigd door de kou.
Vroeger werd aan slachtoffers die onder de sneeuw vandaan werden gehaald, drank met veel alcohol gegeven.
Men dacht dat ze daar warm van werden. Tegenwoordig wordt dit niet meer gedaan. De drank geeft wel een warm gevoel van binnen, maar door de alcohol worden de bloedvaten in de huid wijder. Dat is gevaarlijk voor iemand die koud en uitgeput tussen de sneeuw vandaan wordt gehaald.
Leg uit dat de lichaamstemperatuur van een slachtoffer dat alcohol drinkt, sneller kan dalen dan bij een slachtoffer dat geen alcohol drinkt.
1/3 Marathon.
Is bij inspanning in normale situaties de temperatuur van het bloed in de huidslagadertjes lager dan, gelijk aan of hoger dan de temperatuur van het bloed in de huidadertjes?
2/3 Marathon.
Bij inspanning moet warmte uit het lichaam worden afgevoerd.
Door welk van onderstaande processen wordt de afvoer van warmte uit het lichaam bevorderd?
3/3 Marathon.
Tijdens inspanning kan iemand snel een watertekort krijgen, doordat het lichaam veel water verliest.
Op welke manier gaat er bij inspanning water verloren?
Op het toneel.
Jan is een goede pantomimespeler. Na afloop van een voorstelling neemt hij het applaus van het publiek in ontvangst. De voorstelling was inspannend en op het podium waren er veel lampen aan die op Jan schenen. Hij heeft het er warm van gekregen. Hij transpireert nu hevig. Door het transpireren kan zijn lichaam overtollige warmte kwijtraken.
Geef hiervoor een verklaring.
Blozen.
Normaal word je alleen rood bij intensieve bezigheden zoals sporten.
Waarvoor verwijden de bloedvaten in de huid tijdens intensief sporten?