Oefentoets Biologie: Huid | HAVO 1/HAVO 2/HAVO 3 | variant 2

1/4 Huid - bouw en functie.

De huid bestaat uit verschillende lagen.

Hoe heet de buitenste laag?

2/4 Huid - bouw en functie.

Hoe heet de laag direct onder de kiemlaag?

3/4 Huid - bouw en functie.

In welke laag van de huid liggen vooral de zintuigjes?

4/4 Huid - bouw en functie.

Iemand krijgt het koud en wordt bleek.

Stroomt er dan meer of minder bloed door de huid?
En ontspannen haarspiertjes in de huid zich dan of trekken ze zich dan samen?

1/2 Zweten.

Kleine kinderen zweten nog niet zoveel, maar dat verandert in de puberteit. Jongens zweten dan gemiddeld iets meer dan meisjes. Zweetlucht wordt veroorzaakt door bacteriën die stoffen in zweet afbreken. Warmte en vocht bevorderen de groei van die bacteriën.

Zweetklieren zijn kleine organen in de huid.

Noem nog twee andere orgaantjes die in de huid liggen.

1/4 Aantasting van de huid.

Een aantasting van de huid die veel voorkomt is zwemmerseczeem.
Zwemmerseczeem wordt veroorzaakt door een huidschimmel. Een infectie met deze schimmel kan je gemakkelijk oplopen in zwembaden, douches van campings en gymzalen.
De buitenste laag van de huid beschermt onder normale omstandigheden tegen het binnendringen van schimmels en andere ziekteverwekkers.
Wanneer men zich te vaak met zeep wast, wordt de bescherming van de huid tegen ziekteverwekkers verminderd, doordat het vetlaagje op de huid weggewassen wordt.

Noem nog twee andere beschermende functies van deze huidlaag.

2/4 Aantasting van de huid.

Hoe heten de orgaantjes in de huid die het vet in de huid produceren? De [invulveld]

3/4 Aantasting van de huid.

Wat is de naam van de buitenste laag van de opperhuid? Dit is de [invulveld]

4/4 Aantasting van de huid.

Meestal tast de huidschimmel de huid op de voeten aan.

Noem één oorzaak waardoor de huidschimmel meestal de huid van de voeten aantast en niet die op andere plaatsen.

1/2 Dauwworm.

Dauwworm is een huiduitslag die in Nederland bij 5% van de baby's en peuters voorkomt. 'Dauw' betekent dat de uitslag vochtig is, 'worm' geeft aan dat de uitslag ringvormig is.
De oorzaak van dauwworm is onbekend. Wel is bekend dat de haarvaten in de huid extra vocht doorlaten. Er ontstaat roodheid, zwelling en jeuk. Jeuk is meestal het gevolg van de irritatie van de vrije zenuwuiteinden in de huid: de pijnpunten. Het kind gaat door de jeuk krabben, waardoor de uitslag erger wordt.

Tot in welke laag (van binnen naar buiten) komen haarvaten voor?

2/2 Dauwworm.

Kunnen bloeddeeltjes de wanden van de haarvaten passeren?
Zo ja, welke bloeddeeltjes?

2/3 Huidproblemen.
Zie figuur B 1968 van de bijlage.

Bij een blaar is er tussen de huidlagen 1 en 2 een ruimte (aangegeven met cijfer 3) ontstaan. In deze ruimte bevindt zich helder vocht, dat uit het bloed komt.

Kunnen zich in dit vocht antistoffen bevinden?
En witte bloedcellen?

3/3 Huidproblemen.

Men kan een blaar doorprikken. Men steekt dan met een dunne naald door laag 1. Het vocht kan zo de blaar uit. Men prikt een blaar door om te voorkomen dat deze vanzelf helemaal open scheurt.

Welk probleem voor de gezondheid kan een open blaar opleveren?

1/5 Jeugdpuistjes.
Zie figuur B 2437 van de bijlage.

Door een sterke verhoorning en talgafscheiding van de huid kunnen de afvoerbuisjes van de talgklieren in de huid afgesloten raken.
In de afbeelding is een schematische doorsnede van een gezonde huid en het onderhuidse bindweefsel weergegeven.
Soms hoopt talg zich op, wat zichtbaar is als een geelwit puntje. Bacteriën zetten het zichtbare topje van de talg om in een zwarte stof. Het zwarte puntje dat zo ontstaat, wordt mee-eter genoemd. Een ontstoken mee-eter is een jeugdpuistje.
Jochem ziet bij zijn huisarts een reclamefolder over jeugdpuistjes. Daarin wordt afgeraden om de puistjes uit te drukken. "Als je ze niet uitdrukt, is de kans groter dat de huid zelf onbeschadigd blijft en dat de witte bloedcellen hun werk goed kunnen doen."
Jochems moeder, die zijn jeugdpuistjes geen mooi gezicht vindt, zegt dat hij de witte puntjes moet uitdrukken zodra ze te zien zijn. "Dan krijg je geen ontsteking van de huid."
Jochems vriendin Ellis zegt: "Je moet de puistjes niet uitdrukken. De kans is groot dat bij het uitdrukken van de puistjes bloedvaten beschadigd raken."
De reclamefolder, zijn moeder en Ellis geven Jochem een advies over jeugdpuistjes.

Wie geeft of wie geven een juiste verklaring bij hun advies?
En wat is het argument?




-

2/5 Jeugdpuistjes.

De huid regelmatig met desinfecterende (= ontsmettende) zeep wassen helpt tegen jeugdpuistjes.

Leg uit dat deze zeep door de desinfecterende werking helpt tegen jeugdpuistjes.

3/5 Jeugdpuistjes.

Wat is de functie van talg vooral?

5/5 Jeugdpuistjes.

Bij een te sterke verhoorning van de huid worden te veel huidcellen aangemaakt.

In welke laag vindt de aanmaak van deze huidcellen plaats?

1/3 Bruin worden.

Wetenschappers verdelen mensen in vier groepen als het gaat om bruin worden. Afhankelijk van het huidtype wordt iemand meer of minder bruin. Als je bruin wilt worden, kun je verbranden. In de tabel hieronder is een overzicht van de vier huidtypen weergegeven.
afbeelding

Johan heeft blond haar en lichtgroene ogen.

Welk huidtype heeft Johan?



-

2/3 Bruin worden.

In een artikel staat:
Een anti-zonnebrandmiddel vermindert de kans op zonnebrand.
Hoe lang kunt u met een anti-zonnebrandmiddel in de zon zonder te verbranden?
Vermenigvuldig het aantal minuten dat u zonder anti-zonnebrandmiddel veilig in de zon zou kunnen, met het getal van de beschermingsfactor.
Dan weet u hoe lang u met het middel in de zon kunt zonder te verbranden.

Als Johan geen anti-zonnebrandmiddel gebruikt, verbrandt hij in de middagzon na 20 minuten. Daarom smeert hij zich op een zonnige middag regelmatig in met een anti-zonnebrandmiddel. Dit middel heeft beschermingsfactor 12.

Na hoeveel tijd zal Johan dan verbranden?

1/2 In de zon.
Zie figuur B 3228 van de bijlage.

Wie te lang in de zon zit, heeft kans op een rode huid. Na een paar dagen zijn er dan losse 'velletjes' op bijvoorbeeld je armen te zien.

Tot welk deel van de huid behoren deze 'velletjes'?

2/2 In de zon.

Als je bruin bent geworden, heeft je huid een donkere kleurstof gemaakt. Dat komt door het zonlicht.

Waar bevindt zich deze donkere kleurstof vooral?

1/3 Mee-eters.
Zie figuur B 3226 van de bijlage.

Soms raakt de afvoerbuis van een talgkliertje verstopt. Er ontstaat dan een klein zwart puntje in de huid: een mee-eter (comedo). Vooral tijdens de pubertijd worden mee-eters gevormd.

In de afbeelding B 3226 is een deel van de huid weergegeven.

Welke letter geeft een talgklier aan?

2/3 Mee-eters.

Een talgkliertje maakt talg.

Noem een functie van talg.

3/3 Mee-eters.
Zie figuur B 3227 van de bijlage.

Vooral tijdens de puberteit worden mee-eters gevormd. Wetenschappers denken dat de vorming van geslachtshormonen daarop van invloed is.

In de afbeelding B 3227 zijn drie hormoonklieren van een vrouw met letters aangegeven.

Welke hormoonklier maakt geslachtshormonen?

1/3 Melanine.

In de huid komen cellen voor die het pigment melanine produceren. De productie van melanine wordt gestimuleerd door ultraviolet licht. Je huid wordt daardoor donkerder. Melanine beschermt tegen de schadelijke werking van ultraviolet licht.

In welk deel van de huid wordt pigment gemaakt?

2/3 Melanine.

Wanneer je niet meer in de zon komt, wordt er geen extra melanine meer gevormd. Na enkele weken heb je dan je oorspronkelijke kleur weer terug.

Leg uit waardoor de donkerder huidskleur in de loop van die tijd verdwijnt.

1/4 Jeugdpuistjes.
Zie figuur B 2876 van de bijlage.

Bijna iedereen heeft in de puberteit wel eens jeugdpuistjes. Zulke puistjes ontstaan op de volgende manier.
De afvoerbuis van een talgkliertje raakt verstopt, bijvoorbeeld door een propje droge talg of door schilfers van de dode laag van de opperhuid. Er ontstaat dan een klein zwart puntje in de huid: een mee-eter. Zo'n verstopt talgkliertje kan ontstoken raken. Een puistje met een geel puntje is dan het gevolg: een jeugdpuistje.

In de afbeelding B 2876 is in een schematische tekening een stukje huid van de mens weergegeven.

Welk cijfer geeft een talgkliertje aan?

2/4 Jeugdpuistjes.

Een talgkliertje maakt talg.

Wat is de functie van talg?

3/4 Jeugdpuistjes.

Hoe heet de laag van de opperhuid waarvan de schilfers afkomstig zijn? Dit is de/het [invulveld]

1/3 Steenpuist.
Zie figuur B 3255 van de bijlage.

Een steenpuist ontstaat als een haarzakje ontstoken raakt door bacteriën. De huid rond een steenpuist is rood en gezwollen. Dit komt omdat bepaalde bloeddeeltjes de binnengedrongen bacteriën proberen te doden.

In de afbeelding B 3255 hiernaast is een deel van de huid weergegeven.

Welke letter geeft een haarzakje aan?

2/3 Steenpuist.
Zie figuur B 3256 van de bijlage.

In de afbeelding zijn drie soorten cellen weergegeven.

In welke tekening is een bacteriecel te zien?

3/3 Steenpuist.

Welke bloeddeeltjes proberen bij een steenpuist de binnengedrongen bacteriën te doden?

Een stukje huid.
Zie figuur B 819 van de bijlage.

De tekening stelt een doorsnede voor van een stukje huid van de mens.

In welk van de aangegeven delen worden prikkels omgezet in impulsen?

Een stukje huid.
Zie figuur B 2021 van de bijlage.

De tekening geeft een deel van de huid van de mens weer. Verschillende lagen zijn aangegeven met cijfers.

I. Laag 1 bestaat uit chitine.
II. Bij iemand is alleen laag 1 beschadigd. Deze gaat dan bloeden.

Een stukje huid.
Zie figuur B 2021 van de bijlage.

De tekening geeft een deel van de huid van de mens weer. Verschillende lagen zijn aangegeven met cijfers.

I. Er komen celdelingen voor in laag 2.
II. Laag 3 is de lederhuid.

Een mug steekt de huid.

Een bloedzuigende mug dringt met zijn stekende monddelen in de huid van een mens.

Uit welke laag van de huid zuigt hij bloed op?

Hoofdluis.
Zie figuur B 3536 van de bijlage.

In de afbeelding is een hoofdluis getekend. Hoofdluizen leven tussen het haar op de hoofdhuid van de mens.
Zij leven van het bloed van hun gastheer. Een luis prikt een klein gaatje in de huid en spuit er daarna speeksel in. Dit speeksel verhindert dat het bloed stolt. Daarna zuigt de luis bloed op.

Tot in welke laag van de huid dringt een hoofdluis met zijn zuigsnuit tenminste door om aan voedsel te komen?

Muggenbeet.
Zie figuur B 2293 van de bijlage.

De afbeelding is een foto van een mug die steekt in de huid van een mens.

Tot in welke laag van de huid van de mens moet de mug steken om bloed te kunnen opzuigen?

Bloedvaten in de huid.

In welk deel van de huid bevinden zich bij de mens bloedvaten?

Schrik.

Iemand schrikt. Ten gevolge daarvan vernauwen de bloedvaten in de huid zich.

Stijgt of daalt de temperatuur van de huid daardoor?
Wordt de huid roder of bleker?

afbeelding

Tatoeage.

In de huid wordt met inkt een tekening (tatoeëring) aangebracht. Deze blijft het hele leven zichtbaar.

In welke huidlaag wordt de inkt ingebracht?

Waar in de huid?

In welke laag of lagen van de huid bevinden zich bloedvaten?
In welke laag van de huid wordt pigment(kleurstof) gevormd?

afbeelding

Schaafwond.

Iemand heeft een schaafwond opgelopen die gaat bloeden.

Welke laag is of welke lagen zijn in ieder beval beschadigd?

Een stukje huid.
Zie figuur B 744 van de bijlage.

In de tekening is een doorsnede van de huid van de mens weergegeven.

Welke laag wordt met P aangegeven?

Teken.

Een teek is een geleedpotig dier, dat zijn voedsel haalt uit het bloed van vogels en zoogdieren. Ook bij een mens kan een teek zich in de huid vastbijten en dan voedingsstoffen opzuigen.

Uit welke huidlaag zal de teek deze voedingsstoffen zuigen?

Een schaafwond.

Piet is gevallen en heeft zijn hand daarbij geschaafd. Er komt geen bloed uit de grote schaafwond. Enkele delen van de huid zijn hoornlaag, kiemlaag en lederhuid.

Welk deel van de huid is of welke delen zijn in ieder geval niet beschadigd bij deze schaafwond?

Hoofdluis.
Zie figuur B 1579 van de bijlage.

Hoofdluizen leven tussen het haar op de hoofdhuid van de mens. Zij leven van het bloed van hun gastheer.
Een luis prikt een klein gaatje in de huid en spuit er daarna speeksel in. Dit speeksel verhindert dat bloed stolt. Daarna zuigt de luis bloed op. De afbeelding geeft een hoofdluis en eitjes van een hoofdluis vergroot weer.

Tot in welke laag van de huid dringt een hoofdluis met zijn zuigsnuit tenminste door om aan bloed te komen

Een stukje huid.
Zie figuur B 2142 van de bijlage.

Afgebeeld staat een doorsnede van de huid getekend. De verschillende lagen zijn aangegeven met 1 t/m 4.

De kiemlaag is

Spiertjes in de huid.

In welke laag van de huid van de mens komen spiertjes voor?

Een stukje huid.
Zie figuur B 1758 van de bijlage.

Hiernaast is schematisch een doorsnede van de huid van de mens getekend.

Welke lagen bestaan uit levende cellen?

Spierweefsel in de huid.

In welke laag (lagen) van de huid van zoogdieren komt spierweefsel voor?

Talgkliertjes.

Een functie van de talgkliertjes is

De huid beschermt.

De mens wordt onder andere beschermd tegen:

1. afkoeling,
2. infecties,
3. inwerking van licht,
4. uitdroging.

Waartegen beschermt de huid?

Eelt.

Op plaatsen van de huid waar regelmatig wrijving optreedt kan een eeltlaag ontstaan.

Een dergelijke eeltlaag is een verdikking van

Pigment.

Wat is een functie van het pigment in de huid van de mens?

Pigment.

In welk deel van de huid van de mens wordt pigment gevormd?
Wat is de functie van dit pigment?

afbeelding

Functie van talgklieren.

In de huid van de mens komen onder andere talgklieren voor.

Wat is de functie van deze talgklieren?

Reserves in de huid.

Wordt bij de mens reservevoedsel opgeslagen in de lederhuid of in het onderhuids bindweefsel?
Is dit reservevoedsel glucose of vet?

Een stukje huid.
Zie figuur A 351 van de bijlage.

Hiernaast is een doorsnede door een deel van de huid en onderliggend weefsel van de mens getekend.

Waar vindt opslag van vet als reservevoedsel plaats?

Een stukje huid.
Zie figuur B 1825 van de bijlage.

De tekening geeft een doorsnede van een deel van het lichaam van de mens weer.

In welk van de aangegeven delen kan de meeste reservestof worden opgeslagen?

Reserves in de huid.

Dikke mensen hebben een grotere vetvoorraad in hun lichaam dan magere mensen. Een gedeelte van het vet wordt opgeslagen tussen organen en in het gele beenmerg van botten.

Waar in het lichaam wordt de rest van het vet vooral opgeslagen?

Van koud naar warm.

Jan staat op een winterdag bij de bushalte te wachten. Hij heeft het koud. Als de bus stopt, stapt Jan in. In de bus is het warm.

Gaat er bij Jan in de bus per minuut meer bloed door de huid stromen dan toen Jan in de kou stond?
Zal Jan per minuut meer zweet gaan vormen?

afbeelding

Constante temperatuur.

Welk van de onderstaande organen speelt of welke spelen de belangrijkste rol bij het constant houden van de lichaamstemperatuur?

Lichaamstemperatuur.

In de huid van de mens komen bloedvaten, spieren en zweetklieren voor.

Welke van deze organen spelen een rol bij de regeling van de lichaamstemperatuur?

Een stukje huid.
Zie figuur B 819 van de bijlage.

De tekening stelt een doorsnede voor van een stukje huid van de mens.

In welk van de aangegeven delen worden prikkels omgezet in impulsen?

Een stukje huid.
Zie figuur B 2021 van de bijlage.

De tekening geeft een deel van de huid van de mens weer. Verschillende lagen zijn aangegeven met cijfers.

I. Er komen celdelingen voor in laag 2.
II. Laag 3 is de lederhuid.

Een mug steekt.

Een bloedzuigende mug dringt met zijn stekende monddelen in de huid van een mens.

Uit welke laag van de huid zuigt hij bloed op?

Bleekheid.

Als iemand het koud krijgt, wordt hij eerst bleek.

Wat is de oorzaak van deze bleekheid?

Een stukje huid.
Zie figuur B 1843 van de bijlage.

In de tekening is een doorsnede van de huid van de mens weergegeven.

Wat wordt aangegeven met P?

Een stukje huid.
Zie figuur B 1854 van de bijlage.

De tekening stelt schematisch een doorsnede van de huid van de mens voor.

Wat wordt door P aangegeven?

Een stukje huid.
Zie figuur B 2198 van de bijlage.

In de tekening van de huid van de mens zijn enkele organen met cijfers aangegeven.

Welk cijfer geeft een zintuigje aan?

Zenuwcellen in de huid.

Waar in de huid van de mens komen uitlopers van zenuwcellen voor?

De lederhuid.

In de huid van de mens kunnen onder andere de volgende delen worden onderscheiden:

1. tastzintuigen,
2. bloedvaten,
3. haarspieren,
4. zenuwen.

Welke van deze delen zijn in de lederhuid aanwezig?

Door de huid.

Prikken we met een naald door de huid van een mens, dan gaat de naald achtereenvolgens door

Een stukje huid.
Zie figuur B 798 van de bijlage.

In deze tekening van de huid van een mens geven de cijfers 1 en 2 uitlopers van zenuwcellen aan.

Geeft 1 een uitloper aan van een bewegingszenuwcel of van een gevoelszenuwcel?
En 2?

afbeelding

Lichaamsbescherming.

Het lichaam van de mens wordt onder andere beschermd tegen

1. te sterke uitdroging,
2. te sterke daling van de lichaamstemperatuur,
3. infecties,
4. inwerking van het licht.

Bij welke van de bovenstaande processen speelt de huid een rol?

Pigment.

Wat is een functie van het pigment in de huid van de mens?

Wateropname.

Het lichaam van de mens bestaat voor ongeveer 70% uit water. Elke dag moet een mens ongeveer evenveel water opnemen als afgeven. In een gematigd klimaat, zoals in Nederland, neemt een volwassen mens elke dag zo'n 1 à 2 liter water op. In tropische gebieden is die hoeveelheid wel zo'n 4 à 5 liter per dag.

I. De huid koelt af door verdamping van water op de huid.
II. Als het warmer wordt, gaan de bloedvaten van de huid verder open staan.

Een stukje huid.
Zie figuur B 745 van de bijlage.

De tekeningen stellen bij de mens een stukje huid met haren en onderhuids vet voor op verschillende tijdstippen.

Welke tekening geeft het stukje huid weer als dit het best beschermt tegen kou?

Regeling van de lichaamstemperatuur.

Welke van de volgende beweringen over de regeling van de lichaamstemperatuur bij een mens is (zijn) juist?

I. Doordat er meer zweet verdampt, vermeerdert de hoeveelheid afgegeven warmte;
II. Doordat de bloedvaten van de huid nauwer worden, vermindert de hoeveelheid afgegeven warmte.

Babyhuid.

In een artikel staat: Een babyhuid is nog niet ‘af'. Tussen de cellen van de hoornlaag van een pasgeboren kind bevinden zich nog tussenruimtes. Deze tussenruimtes werken als kleine gaatjes in een babyhuid waardoor vocht kan verdwijnen. Pas later groeien de cellen van de hoornlaag goed tegen elkaar en verdwijnen de gaatjes.
Dan is het vochtverlies uit de huid veel minder.

Noem een ander gevolg voor de baby als de cellen van de hoornlaag de huid niet goed afsluiten.

Huid en lichaamstemperatuur.

In de huid komen onder andere bloedvaten voor.
Bloedvaten spelen een directe rol bij de regeling van de lichaamstemperatuur.

In welk deel van de huid liggen deze bloedvaten?

1/2 Eczeem.
Zie figuur B 4775 van de bijlage.

Eczeem is een ontstekingsreactie van de huid.
De huid wordt dan rood, door een afweerreactie.
Eczeem kan een reactie zijn op een schimmelinfectie in de opperhuid.

De opperhuid bestaat uit twee lagen.

Noem de twee lagen waaruit de opperhuid bestaat.

2/2 Eczeem.

Welke bloeddeeltjes zijn betrokken bij de afweer tegen de schimmelinfectie?

1/2 De huid.

In de huid komen onder andere bloedvaten en talgklieren voor.

Welke spelen een rol bij de regeling van de lichaamstemperatuur?

2/2 De huid.
Zie figuur B 6845 van de bijlage.

Tijdens de puberteit krijgen jongeren soms last van jeugdpuistjes. Sommige talgklieren zijn dan verstopt geraakt.
In de afbeelding is een verstopte talgklier te zien. De verstopping zit in de buitenste laag van de opperhuid.
Deze huidlaag is aangegeven met letter P.

Hoe heet de buitenste laag van de opperhuid waar de verstopping zich bevindt?

Galbulten.
Zie figuur B 4621 van de bijlage.

Galbulten zien er uit als kleine vlekken of bulten in de huid.
Ze kunnen erg jeuken. Meestal verdwijnen ze weer na een dag.
Galbulten ontwikkelen zich in de buurt van talgklieren.

Welke letter geeft een talgklier aan?

Blozen.

Normaal word je alleen rood bij intensieve bezigheden zoals sporten.

Waarvoor verwijden de bloedvaten in de huid tijdens intensief sporten?