Voeding
4/6 Loodvergiftiging.
Vooral in periodes van koude jaren waren er veel mensen die leden aan de koliek van Poitou.
Leg het verband uit tussen koude jaren en het vóórkomen van de koliek van Poitou.
Oefentoets Biologie: Voeding - algemeen | HAVO 4/HAVO 5 | variant 1
Deze oefentoets bevat 13 vragen en is te gebruiken in een toetsplatform dat QTI 3.0 ondersteunt. De opgaven zijn gemaakt door een vakdocent Biologie van de NVON. Ideaal om leerlingen gericht te laten oefenen en hun kennis te toetsen.
Aantal vragen
13
Vak(ken)
Biologie
Kerndoel(en)
VO Kerndoel 31: Processen in de natuur
Leerniveau(s)
HAVO 4, HAVO 5
Uitgever
NVON
Copyright
cc-by-sa-40
Voeding
5/6 Loodvergiftiging.
Zie figuur B 5805 van de bijlage.
De medicus A.M.G. Rutten heeft in zijn "Ondergang in bedwelming: Drugs en giften in het West-Romeinse rijk" (Erasmus publishing: 1997), beschreven hoe in het oude Romeinse Rijk met drank en drugs werd omgegaan.
Wijn was een genotmiddel dat, na te zijn gekruid met plantaardige roesmiddelen of gemengd met loodzouten, door alle rangen en standen massaal werd geconsumeerd.
Plinius (23 - 79 na Chr.) schrijft dat op de ontaarde parties "glazen en bekers met erotische afbeeldingen zijn versierd, alsof zuipen alleen niet toereikend is de wellust op te wekken; ze geraken tot waanzin en komen tot vechten waaruit soms de dood voortvloeit."
Zo kan die wijn de oorzaak zijn van sommige vreemde verschijnselen, zoals bij de keizer Caligula (12 - 41 na Chr., zie afbeelding), die een van zijn paarden tot Senator wilde laten benoemen.
Leg het verband tussen zijn gedrag en loodacetaat uit.
afbeelding
Voeding
6/6 Loodvergiftiging.
De alcohol kan niet verantwoordelijk zijn geweest voor de mentale degeneratie en andere uitvalsverschijnselen omdat men de wijn meestal 4 tot 8 keer verdund dronk. Het moeten dus de toegevoegde partydrugs zijn geweest.
Een moderne partydrug is Gamma Hydroxy Boterzuur (GHB). Het is een gevaarlijke drug, die eigenlijk een verdovingsmiddel is. Volgens geruchten is het sterk genoeg om een olifant mee plat te leggen, maar heeft het desondanks zijn intrede gedaan in het uitgaansleven. GHB beïnvloedt de neurotransmitterhuishouding in onze hersenen. Het beïnvloedt voornamelijk de afgifte van serotonine en van acetylcholine. GHB verhoogt van beide neurotransmitters de afgifte.
Wat is het gevolg van de verhoging van de afgifte van neurotransmitters?
Voeding
1/4 Siervruchten.
Zie figuur B 5807 van de bijlage.
In de herfst kun je langs de weg en in etalages grote siervruchten zien liggen: pompoenen (Cucurbita maxima), courgettes (Cucurbita pepo), kalebassen (Cucurbita lagenaria) en Turkse mutsen (Cucurbita maxima). Alle vier groeien deze vruchten onder aan de plant op de grond.
- Tot hoeveel soorten behoren de vier planten met deze vruchten? Leg je antwoord uit.
- En tot hoeveel genera (geslachten)? Leg je antwoord uit.
afbeelding
Voeding
4/4 Siervruchten.
Waar haalt de plant de mineralen vandaan, die in de vruchten worden gevonden?
Voeding
Mineralen.
Langs welke weg komen mineralen in levende organismen terecht?
Voeding
Quételet-index.
Zie figuur B 5829 van de bijlage.
Eén van de methodes om te bepalen of iemand overgewicht heeft, is de Quételet-index.
Hierbij wordt een verhouding berekend tussen het lichaamsgewicht in kg en de lichaamslengte in meters.
Welke van de onderstaande verhoudingen is de Quételet-index?
afbeelding
Voeding
De Atitlánfuut.
Aan het eind van de jaren zestig werd roofbaars in het meer uitgezet. Dit leidde aanvankelijk niet tot problemen. Voor de indianen betekende het eten van die vis een aanzienlijke aanvulling op hun eenzijdige maïsmenu.
Noem een voedingsstof uit de roofbaars die een aanzienlijke aanvulling betekende op het éénzijdige maïsmenu van de indianen.
Spijsvertering
1/5 Zwemmen gevaarlijk.
ZWEMMEN NA HET ETEN IS GEVAARLIJK.
Zwemmen direct na het eten is ongezond en gevaarlijk. Je kunt maagkramp krijgen of steken in je zij en misschien wel verdrinken. In "Old wives' tales" van Peter Engel en Merrit Malloy (In vertaling: 'Van spinazie word je sterk', uitgeverij BZZToH) wordt dan ook geadviseerd na het eten een uur te wachten alvorens een duik te nemen in het water.
In het vorig jaar bij Bert Bakker verschenen 'Lexicon van hardnekkige misverstanden' van Walter Krämer en Götz Trenkler wordt het advies een sprookje genoemd. "Het verhaal werd vijftig jaar geleden op de wereld gezet door het Amerikaanse Rode Kruis. In een brochure over zwemmen en gezondheid werd afgeraden te water te gaan na het eten, omdat je daarvan maagkramp kon krijgen en mogelijkerwijs zelfs kon verdrinken."
De Amerikaanse sportarts Arthur Steinhaus vroeg begin jaren zestig zwemmers en zwemsters naar eetgewoonten en training. Hij ontdekte dat veel sport- en hobbyzwemmers regelmatig flink aten om daarna baantjes te trekken. Niemand kreeg last van maagkramp en niemand verdronk, aldus Steinhaus. In recentere brochures van het Rode Kruis staat de waarschuwing niet meer, aldus Krämer en Trenkler.
Maar Engel en Malloy zitten iets dichter bij de waarheid dan Krämer en Trenkler. "Als er voedsel in je maag zit", staat in 'Old wives' tales', krijg je vlugger maagkrampen. Dat zit zo: om de spijsvertering te bevorderen, pompt het hart een grote hoeveelheid bloed naar de maag. Tijdens lichaamsbeweging pompt het hart bloed naar de spieren en neemt de bloedstroom naar de maag aanzienlijk af. Zonder bloedtoevoer krijgen de maagspieren een gebrek aan zuurstof en verkrampen ze, zoals elke spier die niet voldoende zuurstof krijgt. De spijsvertering en de lichaamsbeweging zijn verwikkeld in een gevecht om hulp van het lichaam."
En dat is nog maar de helft van de waarheid. Maagkrampen zijn nog tot daaraan toe, een hartstilstand is ernstiger. "Het hart is in staat slechts een bepaalde hoeveelheid bloed uit te pompen", zegt dr. G. van de Bos, arts/fysioloog aan de Vrije Universiteit Amsterdam. "In rust is dat 5 liter bloed per minuut, maar bij topsport kan dat oplopen tot 25 of zelfs 30 liter per minuut.
"Om het voedsel te verteren, hebben de darmen bloed nodig. Daarin worden immers de voedingsstoffen opgenomen. Als de darmen en de spieren tegelijkertijd van het hart bloed willen hebben, moet het hart kiezen. In het uiterste geval kan het hart het dan opgeven. Nu zullen de risico's niet al te groot zijn bij een kleine en lichte maaltijd, maar een royale lunch met behoorlijk wat vet en direct daarop zware lichamelijke inspanning - sauna, flink stuk fietsen, zwemmen - kan fataal worden. Vooral ouderen die te zwaar zijn, moeten uitkijken", zegt Van de Bos.
Engel en Malloy adviseren een uur te wachten alvorens in het water te duiken. Van de Bos zegt dat het ongeveer twee uur duurt voordat het voedsel is verteerd en het spijsverteringssysteem weer leeg is. Maar zo lang hoeft er niet te worden gewacht. "Je voelt het zelf ook wel", zegt hij. "Het is een kwestie van je gezond verstand gebruiken. Ik kwam vroeger nog wel eens bij boeren. Tussen de middag aten die toen nog warm. Na de maaltijd gingen ze altijd even achter de pet, zoals dat heette. Ze zaten dan een tijdje te soezen voordat ze weer aan het werk gingen op het land. Heel verstandig."
(De Volkskrant, 10 maart 1998).
(Stepnet, proef 2, 18 november 1998).
Zie volgende scherm
Voeding
Geplaagd door de wind.
Welke stof komt in plantaardig voedsel voor en leidt tot de grote gasproductie bij de koe?