Deze oefentoets bevat 20 vragen en is te gebruiken in een toetsplatform dat QTI 3.0 ondersteunt. De opgaven zijn gemaakt door een vakdocent Biologie van de NVON. Ideaal om leerlingen gericht te laten oefenen en hun kennis te toetsen.
20
Biologie
VO Kerndoel 31: Processen in de natuur
HAVO 1, HAVO 2, HAVO 3
NVON
cc-by-sa-40
3/3 Haringkaken.
De alvleesklier wordt bij het haringkaken niet verwijderd.
Stoffen uit de alvleesklier breken onder andere eiwitten af, waardoor de vis malser wordt.
De alvleesklier maakt enzymen en hormonen.
Breken enzymen uit de alvleesklier eiwitten af?
En breken hormonen uit de alvleesklier eiwitten af?
1/4 Doorstraling van voedsel.
EIS: BOETE NA DOORSTRALEN VAN VOEDSEL.
Bedrijf uit Ede mocht producten niet bewerken.
ARNHEM - De procureur-generaal bij het gerechtshof in Arnhem heeft gisteren 3.000 gulden boete geëist tegen het bedrijf Gammaster uit Ede. De firma wordt ervan verdacht in 1992 voedsel te hebben doorstraald, terwijl dat met die producten juist niet mocht.
Met het doorstralen wordt de kans op besmetting door micro-organismen verkleind. De directeur van het bedrijf, dat wekelijks bijna duizend pallets met producten doorstraalt, hekelde het willekeurige overheidsbeleid. "Wij moeten wel bananen doorstralen, maar geen mosselen, terwijl die veel meer risico's voor de volksgezondheid opleveren."
Gammaster, een van de eerste voedseldoorstralende bedrijven ter wereld, was in hoger beroep gegaan tegen het vonnis van de economische politierechter. Die veroordeelde het bedrijf eind 1993 tot 6000 gulden boete. Getuige-deskundige R. Top, beleidsmedewerker van het ministerie van Volksgezondheid, verklaarde tegenover het hof dat er in Europees verband geen richtlijnen zijn op dit gebied. Elk land heeft zijn eigen regels. "In landen als Duitsland, Luxemburg en Zweden is doorstraald voedsel verboden.In Frankrijk, Nederland en België laat men de meeste doorstraalde producten toe. "Volgens Top ligt de zaak van doorstraald voedsel heel gevoelig. Europese consumentenorganisaties zouden al hebben gezegd dat zij geen doorstraald voedsel wensen.
Bij de controle van de Keuringsdienst van Waren medio 1992 zou een keurmeester ook hebben ontdekt dat de naam op de verpakking van de producten niet overeenkwam met de inhoud. Volgens de directeur treft hem geen blaam, omdat hij niet gerechtigd is de verpakking open te maken. De fout lag bij de leveranciers. Maar de procureur vond dat het bedrijf zelf alle maatregelen had moeten nemen om te voorkomen dat men in strijd met de wet handelt. Tijdens een eerdere behandeling in december had de procureur 6000 gulden boete geëist voor zes doorstraalde voedselproducten. Omdat drie producten inmiddels op de goedgekeurde lijst staan, halveerde hij de eis.
(Brabants Dagblad, 28 maart 1995.)
In het artikel wordt gesproken over voedingsmiddelen die wel en voedingsmiddelen die niet doorstraald mogen worden.
Geef twee voorbeelden van voedingsmiddelen die wel doorstraald mogen worden (niet uit de tekst).
-
2/4 Doorstraling van voedsel.
Geef een viertal voordelen van het doorstralen van voedsel.
3/4 Doorstraling van voedsel.
Geef ook een nadeel.
4/4 Doorstraling van voedsel.
Welke instantie is belast met de controle op de naleving van voedingswetgeving?
1/2 Conserveren.
Drie geconserveerde producten zijn:
- een pak gedroogde bruine bonen
- een pak gepasteuriseerde melk
- een pak gesteriliseerde melk.
Jos bewaart deze drie producten bij kamertemperatuur. Hij laat de verpakkingen dicht.
In welk product zullen na drie dagen bacteriën waarschijnlijk in aantal toenemen?
2/2 Conserveren.
Noem twee andere manieren van conserveren dan drogen, pasteuriseren en steriliseren.
1/9 Project voeding.
Zie figuur C 329 t/m figuur C 334 (informatie 1 t/m 6) van de bijlage.
De kans op besmetting van voedsel met bacteriën kan verminderd worden door in de keuken hygiënisch te werken. Eén van de posters gaat over hygiëne.
Noem twee manieren waarop, volgens de poster, voedsel met bacteriën besmet kan raken.
afbeelding
afbeelding
afbeelding
afbeelding
afbeelding
afbeelding
2/9 Project voeding.
Zie figuur C 334 (informatie 6) van de bijalge.
Joris heeft op een zaterdag bijgehouden wat zijn moeder at. Zijn groep heeft toen berekend hoeveel kilojoules dat bevatte. Daarna vergeleken ze het met de aanbevolen hoeveelheid kilojoules.
Bereken in één decimaal nauwkeurig hoeveel procent energie Joris' moeder op die zaterdag meer binnenkreeg dan is aanbevolen.
afbeelding
3/9 Project voeding.
Joris' moeder at op deze dag meer energierijke stoffen dan aanbevolen wordt. Dat doet ze vaak in het weekend. Toch wordt ze niet dikker.
Geef hiervoor een verklaring.
4/9 Project voeding.
Twee ziekteverschijnselen zijn: constante vermoeidheid en verminderde bloedstolling. Koen heeft een tekort aan ijzer.
Welk van deze ziekteverschijnselen kan of welke kunnen bij Koen door het ijzertekort ontstaan?
5/9 Project voeding.
Als baby's gebrek hebben aan vitamine D kunnen daardoor afwijkingen ontstaan.
Wat is een gevolg van een tekort aan vitamine D?
6/9 Project voeding.
Volgens het Voorlichtingsbureau voor de Voeding eten veel Nederlanders ongezond.
Welk voedingsadvies zou moeten worden opgevolgd om dat gedrag te veranderen?
afbeelding
7/9 Project voeding.
Zie figuur C 332 (informatie 4) van de bijlage.
Informatie 4 toont de hoeveelheid ijzer die per dag voor het lichaam aanbevolen wordt. Voor vrouwen tussen de 20 en 50 jaar wordt een andere hoeveelheid aanbevolen dan voor mannen tussen 20 en 50 jaar.
Hoeveel ijzer moeten vrouwen meer binnen krijgen dan mannen van dezelfde leeftijd? Geef hiervoor een verklaring.
afbeelding
8/9 Project voeding.
Zie figuur 333 (informatie 5) van de bijlage.
Zie figuur B 3428 van de bijlage.
Maak op de bijlage een staafdiagram met de hoeveelheden eiwit, koolhydraten en vet die in de drie verschillende soorten melk voorkomen.
afbeelding
afbeelding
9/9 Project voeding.
Zie figuur C 333 (informatie 5) van de bijlage.
De drie pakken melk uit informatie 5 zijn op dezelfde dag geproduceerd. Uit de tekst op de etiketten kan afgeleid worden hoe lang de melk houdbaar is. De houdbaarheid van de pakken is verschillend.
Leg uit waardoor dit verschil in houdbaarheid wordt veroorzaakt.
afbeelding
1/2 Drink jezelf in balans.
Zie figuur B 3195 van de bijlage.
In een boek staat de volgende informatie:
Ons lichaam verliest per dag 2,5 liter water:
- via ademhalingsorganen 0,4 liter
- via spijsvertering (ontlasting) 0,1 liter
- via de huid (zweten) 0,5 liter
- via de nieren (urine) 1,5 liter
Maak met deze gegevens het afgebeelde staafdiagramin figuur B 3195 af.
afbeelding
2/2 Drink jezelf in balans.
In een boek staat de volgende informatie:
Ons lichaam verliest per dag 2,5 liter water:
- via ademhalingsorganen 0,4 liter
- via spijsvertering (ontlasting) 0,1 liter
- via de huid (zweten) 0,5 liter
- via de nieren (urine) 1,5 liter
We krijgen water binnen door:
- voedsel 0,6 liter
- verbranding in de cellen 0,4 liter
De rest van het water komt met het drinken in ons lichaam.
Hoeveel water moet je drinken om de hoeveelheid water in ons lichaam in evenwicht te houden? Leg je antwoord uit met een berekening.
-
1/22 Bron van viezigheid.
HUISHOUDENS BRONNEN VAN VIEZIGHEID.
De hygiëne in het Nederlandse huishouden laat te wensen over. Bacteriën en schimmels hebben vrij spel. Een miljoen voedselvergiftigingen per jaar zijn het gevolg van viezigheid in eigen huis. Bijna een kwart van de Nederlandse kinderen is cara-patiënt, mensen nemen onnodig griepvirussen van elkaar over en huisdieren bezorgen kleine kinderen diarree.
Het ministerie van Volksgezondheid presenteert vandaag een hygiënecode voor het huishouden. De aansluitende campagne moet een einde maken aan de onwetendheid, maar ook aan alle fabels, zoals het idee dat de koelkast een toverdoos is, zegt J. Jansen van de Inspectie Waren en Veterinaire Zaken (Inspectie W&V). 'Alsof alles wat daar eenmaal in zit, voor altijd goed blijft.'
Die koelkast wordt twee keer per jaar schoongemaakt, weet Jansen. Maar om de zaak vrij van schimmels te houden, is een wekelijks sopje noodzakelijk.
Niet alleen neemt de kennis van het huishouden af, ook zijn nieuwe levensmiddelen minder lang houdbaar. Koelverse maaltijden liggen vaak een tijdje op de hoedenplank van de auto, voordat ze in de koelkast belanden.
Een ander risico schuilt in de goede isolatie van nieuwbouwwoningen. Meestal wordt onvoldoende geventileerd, waardoor huismijt en schimmel kunnen leiden tot aandoeningen van de luchtwegen. In de jaren zestig had hooguit eentiende van de kinderen last van astma, tegenwoordig is dat een kwart.
Shirley Ferneij weet uit ervaring dat niet iedereen voldoende kennis van huis uit mee krijgt. "De kennis over hygiëne verschilt per cultuur", zegt de docente verzorging aan het Zuiderparkcollege in Rotterdam. "Leerlingen met ouders uit de Antillen of Suriname zijn goed op de hoogte. Daar is het warm en als je niet oppast heb je een probleem", zegt Ferneij. "Kinderen van Marokkaanse ouders zijn minder gewend met warm water en zeep schoon te maken."
De veelgehoorde tegenwerping dat een beetje viezigheid leidt tot meer weerstand, vindt Jansen van Inspectie W&V onzin. "Van Salmonella bestaan tweeduizend serotypen. Wil je immuun worden, dan moet je dat gericht aanpakken. Niet op goed geluk een beetje vuil eten en hopen dat je er sterker van wordt."
(De Volkskrant, 30 september 1999).
-
2/22 Bron van viezigheid.
In Nederland komt een miljoen keer per jaar voedselvergiftiging voor als gevolg van een slechte voedselhygiëne.
Welke groepen organismen zijn verantwoordelijk voor de voedselvergiftiging?