Oefentoets Biologie: Spijsvertering - Spijsvertering | HAVO 4/HAVO 5

1/2 Brandend maagzuur.

Sommige mensen hebben last van brandend maagzuur.
Brandend maagzuur ontstaat doordat te veel maagzuur wordt geproduceerd, dat ook in de slokdarm terecht kan komen.
Typische symptomen hiervan zijn:

- maagpijn en/of maagkrampen;
- een brandend gevoel in de maagstreek en/of achter het borstbeen;
- zure oprispingen.

Maagzuur stimuleert de vertering van bepaalde voedselbestanddelen en maagzuur doodt bacteriën.
Normaal gesproken veroorzaakt dit zuur geen problemen.

naar folder: Zantac 75, tegen zuurbranden en zure oprispingen

Leg uit waardoor het zuur in de maag vertering bevordert.

2/2 Brandend maagzuur.

Waar komt het zuur vandaan dat in de maag een rol speelt bij de vertering?

1/2 Helicobacter.

De bacterie Helicobacter pylori is de laatste jaren regelmatig in het nieuws omdat deze betrokken is bij het ontstaan van maagzweren.
Een maagzweer is een beschadiging van de binnenkant van de maagwand.
De bacterie beschikt over een enzym, urease, dat ureum omzet in koolstofdioxide (CO₂ ) en ammonium (NH₄ ⁺ ).

Ureum is het product van een bepaald stofwisselingsproces in ons lichaam.

In welk orgaan wordt ureum gevormd?

In de/het [invulveld].

2/2 Helicobacter.

Een infectie met Helicobacter pylori wordt tegenwoordig behandeld met antibiotica.
Bij 8% van de patiënten die waren behandeld met antibiotica, keerde de maagzweer binnen het jaar terug.
Bij hen bleek het gebruikte antibioticum geen resultaat meer te hebben.

Noem een mogelijke oorzaak voor het feit dat een tweede behandeling met het antibioticum geen resultaat had.

1/4 Maagzweren.

Tientallen jaren ging de medische wetenschap ervan uit dat maagzweren werden veroorzaakt door stress.

Maar toen keek Bill Marshall, een jonge Australische ziekenhuisarts, onder de microscoop naar een door maagzweren aangetast stukje maagweefsel. Hij zag dat dit vol zat met bacteriën die tot de soort Helicobacter pylori bleken te behoren. Hij vond deze bacteriën vaker bij maagzweren, dus begon hij te vermoeden dat zij de oorzaak waren van de zweren.

Toen hij dit vermoeden uitte, kreeg hij van zijn professoren te horen: "Absoluut niet. Onmogelijk. We weten dat maagzweren veroorzaakt worden door stress. Stress veroorzaakt overmatige productie van maagsap. Wat je ziet is niets anders dan een infectie van een zweer die er al zat."

Marshall deed eerst epidemiologisch onderzoek. Hierbij wordt gekeken of er tussen patiënten die lijden aan een bepaalde ziekte, zoals maagzweren, bepaalde overeenkomsten in lichamelijke toestand of gedrag bestaan. Marshall vond een sterk verband tussen het vóórkomen van Helicobacter pylori bij patiënten en het vóórkomen van maagzweren. Maar zijn collega's waren niet overtuigd.

Uit pure vertwijfeling slikte hij een bacteriecultuur en toonde een paar weken later aan dat zijn maag-darmkanaal vol zweren zat. Vervolgens toonde hij met een officiële klinische proef aan dat maagzweerpatiënten die behandeld werden met een combinatie van antibiotica en twee andere stoffen sneller herstelden dan patiënten die de klassieke behandeling met maagzuurremmers kregen.

Bewerkt naar een fragment uit "Het bizarre brein" van Vilayanur Ramacharid en Sandra Blakeslee, 15-16

Wat is de onderzoeksvraag die Marshall zich stelde?




-

2/4 Maagzweren.

In maagsap komen zoutzuur (HCl) en peptase (pepsine) voor. De binnenkant van de maag is bedekt met een laag slijm. Dit slijm bevat o.a. eiwitten.

Leg uit dat een beschadiging van de maagwand niet bij een normale productie van maagsap maar wel bij een overmatige productie van maagsap optreedt.

3/4 Maagzweren.


Herhaling tekst inleiding
Tientallen jaren ging de medische wetenschap ervan uit dat maagzweren werden veroorzaakt door stress.

Maar toen keek Bill Marshall, een jonge Australische ziekenhuisarts, onder de microscoop naar een door maagzweren aangetast stukje maagweefsel. Hij zag dat dit vol zat met bacteriën die tot de soort Helicobacter pylori bleken te behoren. Hij vond deze bacteriën vaker bij maagzweren, dus begon hij te vermoeden dat zij de oorzaak waren van de zweren.

Toen hij dit vermoeden uitte, kreeg hij van zijn professoren te horen: "Absoluut niet. Onmogelijk. We weten dat maagzweren veroorzaakt worden door stress. Stress veroorzaakt overmatige productie van maagsap. Wat je ziet is niets anders dan een infectie van een zweer die er al zat."

Marshall deed eerst epidemiologisch onderzoek. Hierbij wordt gekeken of er tussen patiënten die lijden aan een bepaalde ziekte, zoals maagzweren, bepaalde overeenkomsten in lichamelijke toestand of gedrag bestaan. Marshall vond een sterk verband tussen het vóórkomen van Helicobacter pylori bij patiënten en het vóórkomen van maagzweren. Maar zijn collega's waren niet overtuigd.

Uit pure vertwijfeling slikte hij een bacteriecultuur en toonde een paar weken later aan dat zijn maag-darmkanaal vol zweren zat. Vervolgens toonde hij met een officiële klinische proef aan dat maagzweerpatiënten die behandeld werden met een combinatie van antibiotica en twee andere stoffen sneller herstelden dan patiënten die de klassieke behandeling met maagzuurremmers kregen.

Bewerkt naar een fragment uit "Het bizarre brein" van Vilayanur Ramacharid en Sandra Blakeslee, 15-16
Einde herhaling tekst inleiding

Marshall trok de conclusie dat Helicobacter pylori de oorzaak is van maagzweren. Zijn professoren trokken de conclusie dat Helicobacter pylori een voorbeeld is van een bacteriële infectie van al bestaande maagzweren.

Geeft de uitkomst van het epidemiologisch onderzoek uitsluitsel over wie er gelijk heeft?




-

4/4 Maagzweren.

Marshall heeft op meerdere manieren geprobeerd aan te tonen dat Helicobacter pylori maagzweren veroorzaakt.
Een van zijn methoden was om zelf een bacteriecultuur te slikken.

Geef twee argumenten waarom dit geen natuurwetenschappelijke methode mag worden genoemd.

1/3 Maagzweren door bacteriën.

In het algemeen kunnen bacteriën in de maag van de mens niet in leven blijven. Toch kunnen in de maag bepaalde bacteriën (Helicobacter) voorkomen. Deze bacteriën worden in verband gebracht met het ontstaan van maagzweren. Men kan de bacteriën opsporen met behulp van een ademtest. Men dient dan een patiënt radioactief gelabeld ureum in de maag toe. De Helicobacter-bacteriën breken in de maag dit ureum af tot ammoniak en koolstofdioxide. Radioactief koolstof afkomstig van het ureum kan na enige tijd worden aangetoond in de uitgeademde lucht.

Noem een oorzaak waardoor in het algemeen bacteriën in de maag niet kunnen overleven.

2/3 Maagzweren door bacteriën.

Ook buiten het lichaam van de mens komen bacteriën voor die ureum omzetten in koolstofdioxide en ammoniak.

In welke van de onderstaande materialen komen per liter de meeste van deze bacteriën voor?

3/3 Maagzweren door bacteriën.
Zie figuur A 355 van de bijlage.

Toegediend ureum dat niet door Helicobacter in de maag wordt omgezet, wordt in het bloed opgenomen en op de normale wijze uitgescheiden. De afbeelding geeft een schema van de bloedsomloop weer.

Geef de naam van de plaats waar het ureum het interne milieu van het lichaam verlaat.
Geef ook in de juiste volgorde de in de afbeelding genoemde bloedvaten waardoor het ureum uit de maag langs de kortste weg deze door jou genoemde plaats bereikt.