Oefentoets Biologie: Ecologie | VWO 4/VWO 5/VWO 6 | variant 31

Deze oefentoets bevat 20 vragen en is te gebruiken in een toetsplatform dat QTI 3.0 ondersteunt. De opgaven zijn gemaakt door een vakdocent Biologie van de NVON. Ideaal om leerlingen gericht te laten oefenen en hun kennis te toetsen.

Aantal vragen

Vak(ken)

Biologie

Kerndoel(en)

VO Kerndoel 31: Processen in de natuur

Leerniveau(s)

VWO 4, VWO 5, VWO 6

Uitgever

NVON

Copyright

cc-by-sa-40

Ecologie

Dier in de woestijn.

Welke van de volgende serie kenmerken hoort bij een carnivore, homoiotherme woestijnbewoner?

grote kiezen, een dikke vacht, winterslaap
grote kiezen, een grote pens, kort haar
kleine scherpe tanden, glimmende vacht, grote oren
slagtanden, schubben en giftig speeksel
een lange zuigsnuit, twee vleugels, een exoskelet

Ecologie

Myxomatose.
Zie figuur B 5299 van de bijlage.

De grafiek hiernaast laat de dichtheid aan konijnen en de jaarlijkse neerslag zien in een gebied in Zuid-Queensland (Australië) van 1958 tot 1972. Het konijnen-myxomavirus werd geïntroduceerd in dit gebied in 1960.

Wat is de meest waarschijnlijke verklaring voor de verandering in dichtheid van konijnen in deze periode?

afbeelding

De droogte was verantwoordelijk voor de massale sterfte van konijnen in de periode 1960-1964, waarna de omstandigheden weer verbeterden.
De populatie vossen nam in de jaren van veel regen toe, zij doodden de meeste konijnen. Toen de konijnen in aantal afnamen, gingen veel vossen van honger dood, waarna de konijnen weer in aantal toenamen.
Het myxomavirus doodde de meeste konijnen, maar sommige konijnen verkregen resistentie tegen het virus en gaven dit door aan hun jongen.
Het myxomavirus doodde de meeste konijnen, maar een klein aantal konijnen was van nature resistent en gaf die eigenschap door aan de jongen.
Het myxomavirus doodde in het begin veel konijnen, maar verloor geleidelijk haar kracht door mutaties.

Ecologie

Pissebed.

De pissebed is is een kreeftje dat zich met succes aan het landleven heeft aangepast.

Welke van de volgende uitspraken is niet juist?

De pissebed leeft in een droge omgeving.
De pissebed is gebonden aan een vochtige omgeving.
Aan het kopborststuk van een pissebed komen uitwendige kieuwen voor.
De pissebed heeft geen cuticula die water vasthoudt.

Ecologie

Een hooicultuur.

Men kookt hooi in water en laat het weer afkoelen. Daarna voegt men water uit een meer toe, dat uitsluitend heterotrofe protozoën bevat en laat dit lange tijd in het donker staan.

Welke van de volgende uitspraken beschrijven correct wat er waarschijnlijk gaat gebeuren in dit mengsel?

I. Er zal een successie van protozoën plaatsvinden en de totale biomassa neemt toe.
II. De energie in het systeem is maximaal aan het begin van het experiment.
III. Er zal successie plaatsvinden tot er tenslotte een dynamisch evenwicht ontstaat, waarbij de energiestroom zich handhaaft.
IV. Er zal successie plaatsvinden in het ecosysteem, maar uiteindelijk gaan alle organismen dood of zijn ze in een ruststadium.

I en II
II en IV
II en III
I en IV

Ecologie

Waterecosysteem.

In een waterecosysteem is het totale drooggewicht (de biomassa) van drie groepen organismen als volgt:

I. Zweephaardiertjes: 1,1062 g
II. Dansmuggenlarven: 0,9623 g
III. Trilhaardiertjes: 1,005 g

Wat is de meest waarschijnlijke volgorde van deze drie in een voedselketen?

Ecologie

Successie.

De volgende uitspraken gaan over successie in een ecosysteem dat zich niet in het climaxstadium bevindt.

Welk van deze uitspraken is of welke zijn juist?

Het voedselnet breidt zich uit.
De biodiversiteit neemt gaandeweg af.
Een nieuwe plantensoort wordt dominant en concurreert andere soorten weg.
De biomassa aan producenten neemt verder toe.
Iedere soort verandert het habitat en zorgt voor mogelijkheden voor nieuwe soorten om zich te vestigen.

Ecologie

Climax.

Wat is een typische eigenschap voor het climaxstadium in een successiereeks?

Het ecosysteem is zeer stabiel.
De netto productie is het hoogst.
Het aantal planten- en diersoorten neemt toe.
De netto productie wisselt sterk van jaar tot jaar.

Ecologie

Ecologische piramides.

In ecologische piramides hebben hogere trofische niveaus meestal minder biomassa dan lagere.
Mogelijke oorzaken voor 'omgekeerde' piramides zijn:

1. Een piramide van aantallen, met een grote producent.
2. Een piramide van biomassa, met producenten met een heel korte levenscyclus.
3. Een piramide van energie in een ecosysteem in een erg warm gebied.

Welke oorzaak kan of welke oorzaken kunnen juist zijn?

1 en 2
2 en 3
1 en 3
1, 2 en 3

Ecologie

Twee populaties.
Zie figuur B 5309 van de bijlage.

De grafiek hiernaast laat zien hoe de dichtheid van de populaties A en B van twee herbivore soorten in een graslandgebied verandert.

Wat is een mogelijke verklaring voor deze veranderingen?

afbeelding

De biomassa aan planten in dit gebied neemt af.
Populatie B doet het beter in de concurrentie om voedsel dan populatie A.
Populatie A produceert meer nakomelingen dan populatie B.
Uiteindelijk komen de populaties A en B op ongeveer dezelfde dichtheid uit.

Ecologie

1/2 Burgers' Bush.

Burgers' Bush is een zogenaamd eco-display, een nabootsing van het ecosysteem tropisch regenwoud.
Voor een tropisch regenwoud werd de netto primaire productie per jaar (NPPPJ) geschat op 2200 g/m².

Wat wordt verstaan onder netto primaire productie per jaar?

Ecologie

2/2 Burgers' Bush.

Noem drie factoren die ervoor verantwoordelijk zijn dat de NPPPJ in het Nederlandse eco-display veel lager is dan in het tropische regenwoud.

Ecologie

1/5 Koraalrif.
Zie figuur B 5312 van de bijlage.

Tropische koraalriffen vormen ecosystemen met een grote biodiversiteit. Ze hebben een grote betekenis voor de mens, onder andere als basis voor visserij en toerisme.
Steenkoralen bestaan uit heterotrofe koraaldiertjes, die in symbiose leven met algen (zie afbeelding hiernaast).
Algen spelen een belangrijke rol bij de opbouw van het kalkskelet van de steenkoralen en daarmee bij de groei van het koraal.

- Geef aan welk voordeel koraaldiertjes nog meer hebben van hun symbiotische relatie met de algen.
- Geef aan welk voordeel de algen hebben van deze relatie.

afbeelding

Ecologie

2/5 Koraalrif.
Zie figuur B 5313 van de bijlage.

Koralen zijn erg temperatuurgevoelig. Als de temperatuur gedurende langere tijd boven een kritisch niveau komt, verdwijnen de algen uit het koraal, dat hierdoor verbleekt.
De afbeelding hiernaast laat de fotosynthese-activiteit zien in een verbleekt en een niet verbleekt koraal.

Leg uit hoe je een experiment kunt doen dat tot de getoonde resultaten leidt.

afbeelding

Ecologie

3/5 Koraalrif.
Zie figuur B 5313 van de bijlage.

Verklaar de resultaten die in de grafiek hiernaast getoond worden.

afbeelding

Ecologie

4/5 Koraalrif.
Zie figuur B 5312 van de bijlage.

Wat zou de consequentie kunnen zijn voor de biodiversiteit als het koraal verbleekt? Leg je antwoord uit.

afbeelding