Oefentoets Biologie: Mens-milieu | VMBO theoretische leerweg, 3/VMBO theoretische leerweg, 4 | variant 11

Milieuproblemen.

De aanwezigheid van te veel fosfaat in een sloot wordt beschouwd als een milieuprobleem. Als er veel fosfaat in een sloot terecht komt, vermeerderen algen zich snel. Het water wordt hierdoor groen. Dit verschijnsel heet waterbloei. Na verloop van tijd sterven veel algen in de sloot. De resten daarvan worden onder andere door bacteriën afgebroken.
In een klas wordt de vraag gesteld of het probleem van het teveel aan fosfaat in deze sloot is opgelost door het vermeerderen en afsterven van de algen. Drie leerlingen geven op deze vraag een antwoord:

Arno zegt: 'Ja, want de algen hebben het fosfaat opgenomen. Wanneer de algen sterven, verdwijnt ook het fosfaat.'
Bea zegt: 'Ja, want bacteriën nemen na het sterven van de algen fosfaat weg uit de kringloop.'
Chiel zegt: 'Nee, want bacteriën maken door het afbreken van de gestorven algen weer fosfaat vrij.'

Welke van deze leerlingen geeft het goede antwoord?

Lood door hengelaars.

Uit een onderzoek blijkt dat door verloren vistuig van hengelaars nogal wat lood in het oppervlaktewater terechtkomt. Lood kan in water oplossen. Dat gebeurt vooral als het water zuur is.
In een sloot waar veel wordt gevist, komt onder andere de volgende voedselketen voor:

waterpest ® kreeftjes ® stekelbaarsjes ® reiger.

In welke van deze organismen kan lood worden aangetroffen?

Zware metalen.
Zie figuur B 3473 van de bijlage.

In de afbeelding zijn voedselrelaties tussen een aantal organismen in zee weergegeven. Als gevolg van lozing van industrieel afvalwater komen er zware metalen in het zeewater voor.

In welk van de genoemde dieren zal per gram lichaamsgewicht de grootste hoeveelheid zware metalen worden aangetroffen?

Zure regen.

Kan aantasting van beeldhouwwerken een gevolg zijn van zure regen?
En kan het sterven van naaldbomen een gevolg zijn van zure regen?

afbeelding

Zure regen.

Hieronder staan drie beweringen over het veroorzaken van zure regen.

1. Kerncentrales die elektriciteit leveren, dragen meer bij aan zure regen dan kolengestookte centrales.
2. Ammoniakgas dat vrijkomt als gevolg van mestoverschot, veroorzaakt zure regen.
3. De uitstoot van stikstofoxiden en zwaveldioxide door het verkeer veroorzaakt zure regen.

Welke van deze beweringen zijn juist?

Zure regen.

Fosfaat, koolstofdioxide, stikstofdioxide en zwaveldioxide zijn stoffen die in het milieu voorkomen.

Welke twee van deze stoffen leveren de grootste bijdrage aan het ontstaan van zure regen?

Zure regen.

Hieronder staan drie verschijnselen, die een gevolg van elkaar kunnen zijn.

1. Huidmondjes van planten worden beschadigd.
2. In de lucht ontstaan zure stoffen.
3. Door de industrie worden gassen uitgestoten.

Wat is de juiste volgorde van deze verschijnselen?

Zure regen.

Ten behoeve van een beter milieu heeft de overheid maatregelen genomen die de uitstoot van zwaveldioxide tegen moeten gaan.

Welke van de volgende maatregelen is vooral met dit doel genomen?

100 kilometer.

Men overweegt een maatregel dat auto's op de snelwegen overdag niet harder mogen rijden dan 100 km per uur. Naast minder ongelukken op de wegen streeft men ook positieve effecten voor het milieu na.

Welk van de volgende effecten voor het milieu zal met de genoemde maatregel vooral nagestreefd worden?

Zure regen.

Ten behoeve van een beter milieu heeft de overheid maatregelen genomen die de uitstoot van stikstofoxiden tegen moeten gaan.

Welke van de volgende maatregelen is vooral met dit doel genomen?

Plastic tunnels.
Zie figuur B 1972 van de bijlage.

Bij het opkweken van zaailingen in het voorjaar gebruiken tuinders soms plastic tunnels. In de afbeelding is dit weergegeven.

Noem twee voordelen van het gebruik van deze plastic tunnels boven het kweken van zaailingen in de open lucht.

Stikstofoxiden en hooikoorts.

Mensen met hooikoorts moeten vaak niezen.
Uit een onderzoek is gebleken dat een hoog gehalte aan stikstofoxiden in de lucht het krijgen van hooikoorts bevordert. Met de resultaten van het onderzoek is ook uit te leggen waardoor juist mensen in steden de laatste tien jaar meer last krijgen van hooikoorts dan vroeger.

Geef deze uitleg.

Milieu-aantasting.

Bestrijdingsmiddelen die bij de aardappelteelt worden gebruikt, kunnen het grondwater en het oppervlaktewater vervuilen. Het vervuilde water is minder geschikt voor gebruik door mensen.

Noem twee vormen van watergebruik, waarvoor mensen dit vervuilde water beter niet kunnen gebruiken.

Milieu-aantasting.

Industrieel afvalwater met chemische afvalstoffen kan het grondwater en het oppervlaktewater vervuilen. Het vervuilde water is minder geschikt voor gebruik door mensen.

Noem twee vormen van watergebruik, waarvoor mensen dit vervuilde water beter niet kunnen gebruiken.

1/5 Botulisme.
Zie figuur B 2450 van de bijlage.

Bepaalde bacteriën die leven in het bodemslib van sloten en plassen kunnen botulisme veroorzaken. Botulisme is een vergiftiging waar dieren dood aan kunnen gaan. Botulismebacteriën kunnen zich vermeerderen en verspreiden via vliegenlarven en eenden. Dat is schematisch weergegeven in de afbeelding. De organismen in deze afbeelding zijn niet op dezelfde schaal getekend.
Botulisme kan zich als volgt verspreiden:
- Als eenden veel botulismebacteriën binnenkrijgen, gaan ze dood. (tekening 1-3)
- In dode eenden kunnen de botulismebacteriën zich door deling vermeerderen. (tekening 3)
- Vliegen die worden aangetrokken door dode eenden leggen daar eitjes. (tekening 4)
- De vliegenlarven uit de eitjes worden besmet met de bacteriën. (tekening 5)
- Sommige larven worden door levende eenden gegeten. (tekening 6)

Welke van de volgende beweringen over de besmetting van eenden met botulismebacteriën is juist?

1. Eenden kunnen besmet worden via hun voedsel.
2. Nadat één besmette eend is gestorven, kunnen steeds meer eenden worden besmet.



-

2/5 Botulisme.

Op grond van welke informatie uit de tekst kun je botulismebacteriën indelen bij de reducenten?

3/5 Botulisme.

Mensen kunnen ook last van botulisme krijgen. Zij krijgen de botulismebacteriën bijna nooit rechtstreeks binnen uit bodemslib.

Noem twee manieren waarop mensen besmet kunnen worden met botulismebacteriën.

4/5 Botulisme.

Geef twee redenen waarom de afbeelding B 2450 geen weergave van een volledige voedselketen is.

5/5 Botulisme.

Onno is een eendenliefhebber. Hij wil graag veel eenden hebben in een meertje naast zijn huis. Maar hij weet dat de eenden botulisme kunnen krijgen. Om dat te voorkomen kan hij bodemslib uit het meertje verwijderen.

Noem nog een andere maatregel die Onno kan nemen, om te voorkomen dat zijn eenden botulisme krijgen.

1/4 Milieuvervuiling.

We spreken van milieuvervuiling wanneer door de mens bodem, lucht of water worden vervuild met stoffen waardoor de kwaliteit van het milieu duidelijk achteruit gaat.
Zure regen is een gevolg van luchtverontreiniging door bepaalde stoffen.
Door onder andere de volgende oorzaken worden stoffen in de lucht gebracht:

1. afvalgassen van fabrieken,
2. op het land verspreiden van teveel dierlijke mest,
3. uitlaatgassen van auto's.

Welke van deze oorzaken heeft of hebben zure regen tot gevolg?