Oefentoets Biologie: Spijsvertering | VMBO theoretische leerweg, 3/VMBO theoretische leerweg, 4 | variant 22

1/2 Bacterie-infectie.
Zie figuur A 818 van de bijlage.

In een folder stond de volgende tekst: ‘Een infectie met een bepaalde bacterie kan bij volwassenen klachten
veroorzaken die doen denken aan een ontsteking van de blinde darm. De blinde darm zelf is dan niet ontstoken. Wèl het laatste gedeelte van de dunne darm.'

Geef in de afbeelding de plaats van de ontsteking met een kruisje aan.

2/2 Bacterie-infectie.
Zie figuur B 3116 van de bijlage.

In de afbeelding zijn drie soorten cellen weergegeven die in het spijsverteringskanaal van een mens kunnen voorkomen.

Welke letter geeft bacteriën aan?

Alcohol en borrelnootjes voor de maaltijd.

Als de lever teveel alcohol te verwerken krijgt, is er een grote kans op een leverbeschadiging.

Welk proces in de darm kan minder goed verlopen, als gevolg van een beschadiging van de lever?

Spijsvertering.

Enkele stoffen in het voedsel van een mens zijn: vetten, water en zetmeel.

Welke van deze stoffen wordt of welke worden verteerd door enzymen in spijsverteringssappen?

Een wortelkanaalbehandeling.
Zie figuur B 4476 van de bijlage.

Jeroen heeft een ontstoken kies. Hij gaat naar de tandarts voor een wortelkanaalbehandeling.
In de afbeelding wordt een doorsnede van een kies weergegeven.
Voor de wortelkanaalbehandeling boort de tandarts een gaatje in de kies om de tandholte met de wortelkanalen open te maken. Daarbij boort hij door de lagen die in de afbeelding zijn aangegeven met P en met Q.

Geef de namen van P en van Q.

P = [invulveld].

Q = [invulveld].

Vertering.
Zie figuur B 4486 van de bijlage.

Op verschillende plaatsen in het verteringskanaal worden voedingsstoffen afgebroken door enzymen (zie de tabel).
afbeelding

Er wordt een onderzoek gedaan naar de werking van verteringssappen. Hiervoor worden drie reageerbuizen gevuld (zie de afbeelding).
De buisjes worden geschud en in elk buisje wordt een paar druppels joodoplossing gedruppeld. De inhoud van de buizen kleurt blauw.
Na enige tijd is de blauwe kleur in twee buizen verdwenen.

Welke twee cijfers geven de buizen aan waarin de blauwe kleur dan is verdwenen? Leg uit waardoor de blauwe kleur is verdwenen.

1/5 Micro-organismen.

In de darm van een mens kunnen micro-organismen voorkomen onder andere bacteriën, eencellige dieren en schimmels.

Welke van deze micro-organismen komen in de grootste aantallen voor in de darm van een gezond mens?

2/5 Micro-organismen.

Veel micro-organismen uit het voedsel worden gedood voor zij voedselvergiftiging kunnen veroorzaken.

Noem twee plaatsen in het lichaam waar de micro-organismen vooral worden gedood.

3/5 Micro-organismen.

Sommige soorten bacteriën en schimmels kunnen bij de mens ziekten veroorzaken.

Om de gevolgen van infecties met deze micro-organismen te bestrijden, gebruiken mensen antibiotica.

Kunnen bacteriën worden gedood met antibiotica?
En schimmels?

4/5 Micro-organismen.

Drie methoden om voedselbederf door micro-organismen tegen te gaan zijn: invriezen, pasteuriseren en steriliseren.

Bij welke van deze methoden worden alle micro-organismen in het voedsel gedood?

5/5 Micro-organismen.

In de bodem leven grote hoeveelheden micro-organismen. De meeste zijn reducenten.

Maken reducenten bij de afbraak van dode organismen koolstofdioxide vrij?
En maken reducenten mineralen vrij?

1/2 Vezels.
Zie figuur B 3190 van de bijlage.

Vezels zijn goed voor de spijsvertering.

Welk voedingsmiddel bevat de meeste vezels?

2/2 Vezels.

Wat is de functie van vezels in voedsel?

1/3 Gebit en gaatjes.
Zie figuur B 3137 van de bijlage.

Wie minder gaatjes wil hebben, moet weinig snoepen en goed tandenpoetsen.
Sommige soorten tandpasta versterken het glazuur van tanden en kiezen.
In de afbeelding is schematisch een tand weergegeven.

Welke letter geeft het glazuur aan?

2/3 Gebit en gaatjes.

Vroeger bestond er nog geen tandpasta zoals wij die kennen. Zo deed men in de 16e eeuw soms zout op het gebit. Daardoor werd de vorming van gaatjes tegengegaan.

Leg uit waardoor er minder gaatjes ontstaan als het gebit met zout wordt behandeld.

3/3 Gebit en gaatjes.
Zie figuur B 3138 van de bijlage.

Bij een tandarts hebben tanden en kiezen allemaal een eigen nummer.
Dit is op de afbeelding te zien. Sa
rah heeft een gaatje in een kies van haar rechter onderkaak.

Welk nummer kan deze kies hebben?

1/3 Tandplak.
Zie figuur B 3257 van de bijlage.

Tandplak bestaat uit etensresten, speeksel en bacteriën.
Tandplak speelt een rol bij het ontstaan van gaatjes in tanden en kiezen.
Men noemt dit cariës.

Er zijn speciale tandpasta's die plakvorming tegengaan.

Welk deel van een tand of een kies wordt als eerste aangetast bij cariës?

2/3 Tandplak.

Regelmatig wordt tandplak doorgeslikt.
Toch worden levende tandplak-bacteriën vrijwel niet gevonden in de dunne darm.

In welk deel van het verteringsstelsel worden de meeste van deze bacteriën gedood?

3/3 Tandplak.

Drie adviezen op het gebied van voeding zijn:

1. Eet minder vet.
2. Het is beter om één keer per dag te snoepen dan af en toe op verschillende momenten van de dag.
3. Zorg ervoor dat er veel plantaardige vezels in je voedsel zitten.

Welk advies is speciaal bedoeld om cariës tegen te gaan?

Speeksel.

In een artikel staat: Dankzij drie paar speekselklieren stroomt dagelijks bijna een liter vers speeksel onze mond in.
Elke minuut wordt de totale speekselhoeveelheid in het dunne laagje dat ons mondoppervlak bedekt, ververst.
We staan er nauwelijks bij stil hoe onmisbaar dat vocht is.
Maar bij patiënten met beschadigde speekselklieren vermindert de toevoer van deze vloeistof.
Dan wordt duidelijk hoe belangrijk speeksel is.
Bijvoorbeeld om het gebit in een goede conditie te houden.

Leg uit op welke manier speeksel beschermt tegen tandbederf.