Oefentoets Biologie: Ecologie - voedselketens | VWO 1/VWO 2/VWO 3

Een voedselketen.

Een bepaalde voedselketen bestaat uit vier schakels.

In hoeveel van deze schakels komen heterotrofe organismen voor?

De Oosterscheldedam.

Tekst:
De Oosterschelde is een zeearm. Bij laag water zijn grote delen van de Oosterschelde drooggevallen. Op de grote zandige platen die dan zichtbaar zijn, krioelt het van de vogels die op zoek zijn naar wormen en schelpen in de bodem. Door de vloed worden de vogels verdreven en kunnen de talrijke wormen en schelpdieren de microscopisch kleine algen en diertjes vangen die in het zeewater rondzweven.
In de Oosterschelde is een waterdoorlatende dam gebouwd. De Oosterscheldedam gaat alleen met storm helemaal dicht. Door de dam verandert het waterpeil bij hoog en laag water minder dan vroeger. Daardoor is het deel dat bij laag water droogvalt kleiner geworden.
Een bepaalde plaats in de Oosterschelde valt tegenwoordig nog maar zelden droog. Op die plaats zitten meer wormen in de bodem dan voor de komst van de dam.

Geef de voedselketen die uit de bovenstaande tekst af te leiden is.

1/3 Vlaamse gaai.
Zie figuur B 4588 van de bijlage.

Vlaamse gaaien zijn van oorsprong echte bosvogels. In het voorjaar voeden ze hun jongen vooral met insecten.
Dit kunnen bijvoorbeeld rupsen zijn die van eikenbladeren leven. In het najaar schakelen Vlaamse gaaien over op plantaardig voedsel. Vooral de zaden (eikels) van eikenbomen eten ze graag. De vogel verstopt de eikels op verschillende plaatsen in het bos. In de winter weet hij niet alle plaatsen terug te vinden.

In de tekst worden de namen van drie organismen genoemd.

Wat is de volledige voedselketen, waarvan deze organismen volgens de tekst deel uitmaken?

2/3 Vlaamse gaai.

Is de Vlaamse gaai een consument, een producent of een reducent?

3/3 Vlaamse gaai.

De Vlaamse gaai vindt niet alle verstopte zaden van de eik terug.

Welk voordeel heeft dit voor de eikenboom?

1/2 Een zee-olifant.
Zie figuur B 4603 van de bijlage.

Zee-olifanten zijn grote zeeroofdieren.
Ze worden zo genoemd omdat ze zo groot zijn èn omdat de mannetjes een slurfachtige neus hebben.
Zee-olifanten eten vooral inktvis.
Inktvissen - op hun beurt - eten garnalen die van plantaardig plankton leven.

Welke voedselketen wordt hierboven beschreven?

2/2 Een zee-olifant.

Welk soort kiezen heeft een zee-olifant?

1/3 Boswachterziekte.

In het tijdschrift "Grasduinen" van juni 1998 stond het volgende artikel:

De ziekte van Lyme krijgt steeds meer aandacht. Deze aandoening staat ook bekend als de 'boswachtersziekte' en is genoemd naar het Amerikaanse plaatsje waar ze voor het eerst werd onderkend. De oorzaak is een bacterie, de Borrelia burgdorfferi, die wordt overgebracht door teken. Vanaf het moment dat een teek begint met het opzuigen van bloed krijgt de bacterie de kans binnen te dringen in de bloedbaan van het slachtoffer en gaat gevoelige organen als lever, ruggenmerg of hersenen aantasten. 'Lyme' openbaart zich aanvankelijk als een rode vlek, later als een rode kring rond de tekenbeet. In dat stadium is effectieve medicatie mogelijk. Sommige jaren duikt de ziekte veel vaker op dan andere. In Amerika is nu ontdekt dat dit verband houdt met goede eikeljaren. Als er veel eikels op de bosbodem liggen, komen daar muizen en herten op af, die dragers zijn van geïnfecteerde teken.
Volgens onderzoeker Clive Jones van het Institute of Ecosystem Studies in Millbrook in New York is het zaak in goede eikeljaren de bossen te mijden of extra op je hoede te zijn. Waarschijnlijk gaat deze Amerikaanse situatie ook voor ons land op.

Naar aanleiding van dit artikel kunnen verschillende voedselketens worden opgesteld.

Welke van de volgende ketens zou juist kunnen zijn?

Voedselketen.

In een voedselketen gaat biomassa verloren. Hoe korter de voedselketen is, des te minder biomassa er verloren gaat.

In welke van de volgende situaties zal het verlies aan biomassa in de voedselketen eveneens veel minder zijn?

1/4 Jachtluipaarden.

In een boek staat het volgende:
"Een antilope staat rustig gras te eten. Een jachtluipaard rent naar de antilope. Als hij de antilope gevangen heeft, eet hij hem op."

Welke voedselketen wordt in de informatie beschreven?

Ooievaar.
Zie figuur B 6935 van de bijlage.

Ooievaars kunnen een mol vastgrijpen en doorslikken. Dat is niet zonder gevaar. De slokdarm kan door de scherpe graafklauwen van de mol beschadigd worden.
Een mol (zie afbeelding) graaft met die klauwen door de grond en vangt regenwormen als voedsel. Regenwormen eten veel resten van planten, zoals bladeren.
Met de vier organismen uit de tekst kan een voedselketen van vier schakels gevormd worden.

Schrijf deze voedselketen op.

1/2 De dingo.
Zie figuur B 6847 van de bijlage.

Dingo's zijn honden die in Australië in het wild leven.
Ze kunnen ongeveer 20 kg zwaar worden.
Dingo's leven meestal in groepen. Zo'n groep dingo's jaagt samen op andere dieren. Zo kunnen ze bijvoorbeeld gemakkelijk een kleine kangoeroe vangen.
In de afbeelding zie je een foto van een dingo. Ook is een schedel van een dingo te zien.

Is de dingo een consument, een producent of een reducent?

2/2 De dingo.

In een boek staat:
Soms hebben boeren in Australië last van dingo's.
Bijvoorbeeld als een schaap, dat rustig gras eet, wordt aangevallen.
Als een groep dingo's een schaap grijpt, is er al gauw weinig van zo'n dier over.

Welke voedselketen wordt hier beschreven?