Oefentoets Biologie: Ziekten | HAVO 4/HAVO 5 | variant 8

6/6 Astma.
Zie figuur B 5490 van de bijlage.

Behalve een allergie tegen huisstofmijt zijn er nog vele andere allergieën mogelijk bij astmapatiënten.
Via een huidtest kan worden bepaald om welke allergie het gaat.
Een reeks druppels wordt op de huid van de onderarm van de proefpersoon gebracht. Eén van die druppels bevat alleen controlevloeistof, de andere druppels bevatten de te testen stoffen.
Vervolgens wordt door de druppels heen in de huid geprikt, waardoor de testvloeistof in de huid doordringt (zie afbeelding hiernaast). Wanneer de proefpersoon allergisch is voor een geteste stof, ontstaat op de onderzochte plaats een soort blaar.

De onderzoeker kan kiezen uit drie vloeistoffen om te gebruiken als controlevloeistof.

1. serum van de onderzochte persoon;
2. vloeistof waarin de te testen stoffen worden opgelost;
3. gedestilleerd water.

Welke vloeistof is het meest geschikt?
Vloeistof

1/2 Cholera.
Zie figuur A 1200 van de bijlage.

Lees de tekst hieronder en bekijk het kaartje (afbeelding 1).

Afrika zwaar getroffen door cholera
In Kapalanta, even buiten de Oost-Congolese stad Kisangani, is een militair kamp waar jonge ex-rebellen bivakkeren. "We hebben het kamp een keer mogen bezoeken van de Congolese militairen," zegt Lex Winkler, directeur van Artsen zonder Grenzen. "De toestand is uiterst zorgwekkend. Het gaat daar om duizenden ondervoede kinderen."
Kisangani is een van de vele plekken in Afrika waar cholera is uitgebroken. De epidemie heeft zelfs voor Afrikaanse begrippen een enorme omvang bereikt. Artsen zonder Grenzen heeft in zeven getroffen landen 46 172 ziektegevallen geconstateerd en 2022 cholera-doden.
Cholera wordt vooral opgelopen via het nuttigen van geïnfecteerd water of rauw voedsel. De ziekte is vrij goed te behandelen. Het gevaar is dat ze, als gevolg van de extreme uitdroging, al binnen 24 uur dodelijk kan zijn. Winkler: "Mensen raken door abnormaal vochtverlies in shocktoestand, en dan is het gebeurd. Als ze erin slagen het ziekenhuis te bereiken, moeten de patiënten op bedden liggen met een gat erin. Ze lopen letterlijk leeg."

(Uit een artikel van Fred de Vries in de Volkskrant)

- Het land met het hoogste sterftepercentage ten gevolge van cholera is [invulveld].
- Het sterftepercentage is daar [invulveld]. Rond je antwoord af op één decimaal.

2/2 Cholera.

Welke van de volgende zaken zijn erg bevorderlijk voor ontstaan van een cholera-epidemie?

1/2 Manische depressie.

Lithium is het lichtste van alle vaste elementen. Het wordt in de vorm van lithiumcarbonaat gebruikt bij de behandeling van manisch-depressieve patiënten. De ED ₅₀ ligt in de buurt van 0,6 mmol/liter bloed en de LD ₅₀ in de buurt van 2 mmol/liter bloed.

De ED ₅₀ is de hoeveelheid (dosis) die bij 50% een [invulveld] effect geeft.
De LD ₅₀ is de hoeveelheid (dosis) die bij 50% een [invulveld] effect geeft.

2/2 Manische depressie.
Zie figuur B 5491 van de bijlage.

Mogens Schou van het psychiatrisch ziekenhuis in het Deense Risskov onderzocht studies die gedaan waren naar preventie van zelfmoord bij manisch-depressieven. Hij stelde vast dat bij lithiumgebruikers 5 tot 16 keer zo weinig zelfmoordpogingen voorkwamen dan bij niet-gebruikers.

Welke probleemstelling (P) en welke hypothese (H) zal Schou gehad hebben toen hij aan zijn onderzoek begon?

P:

H:

2/6 Mossellijm.
Zie figuur B 5498 van de bijlage.

Waardoor ontstaan er ontstekingen bij het gebruik van cyano-acrylaat?

3/6 Mossellijm.

Leg uit waarom lijm bij inwendig gebruik biologisch afbreekbaar moet zijn.

[invulveld]

4/6 Mossellijm.

Waarin verschillen de verschillende eiwitten, die door de byssusdraden gemaakt worden, in elk geval?

Zij verschillen in hun .

5/6 Mossellijm.

Welke ionen komen in aanmerking om als hechtingsoppervlak te dienen in een menselijk lichaam?

Dat zijn ionen.

6/6 Mossellijm.

Beschrijf wat er voor onderzoek nodig is, voordat men mossellijm kan gebruiken als inwendige lijmstof bij patiënten.

[invulveld]

2/2 Kruistocht in spijkerbroek.

Dolf, een jongen van 16 jaar, wordt met een tijdmachine teruggeflitst in de tijd. Hij belandt in een groot avontuur als hij de leiding neemt over een kinderkruistocht van Keulen via de Alpen en Italië naar Jeruzalem.

Welke maatregel of maatregelen kan Dolf (als niet-arts) nemen om de epidemie te stoppen?

Besmettingsgevaar.
Zie figuur B 5502 van de bijlage.

Deze mensen hebben hun gezicht bedekt, omdat ze bang zijn voor besmetting.

Wat ontbreekt er in hun bloed waardoor ze niet immuun zijn?

HIV.

HIV heeft DNA in plaats van RNA.

De base zit wel in RNA, maar niet in DNA.
HIV wordt overgebracht via .

Ziekten.

Zet de beschrijvingen in de rechterkolom naast de bijbehorende namen van de ziekten in de linkerkolom.

Onderzoek in het tropisch regenwoud.
Zie figuur B 5503 van de bijlage.

Er wordt veel onderzoek gedaan in het tropisch regenwoud naar planten die als medicijn kunnen werken. Tinde van Andel (zie afbeelding hiernaast) deed onderzoek in Guyana en ontdekte dat de plaatselijke bevolking veel planten met die bedoeling gebruikte. Zij stelde voor, onderzoek te laten doen naar de Black Haiari-plant (Longocarpus chrysophyllus), die plaatselijk gebruikt wordt tegen huidkanker.

Welk effect heeft deze plant blijkbaar?

Zoönosen.

Zoönosen zijn ziektes die bij dieren voorkomen en die op mensen kunnen overgaan.
Drie belangrijke zoönosen bij katten zijn:

1. Toxoplasmose;
2. Toxocariose;
3. Kattenkrabziekte.

Toxoplasmose wordt veroorzaakt door een eencellig diertje, Toxocariose door een spoelworm en Kattenkrabziekte door de bacterie Bartonella henselae.

Welk van deze drie ziekten kan of welke kunnen behandeld worden met antibiotica, als ze van de kat op de mens zijn overgegaan?

Urine-onderzoek.

De urine van een patiënt van wie men vermoedt dat hij aan suikerziekte lijdt, wordt op glucose onderzocht.

Daarvoor gebruikt men .

Steenpuist.
Zie figuur B 5504 van de bijlage.

In de informatiefolder van de Kring-Apotheek staat de volgende informatie over steenpuisten:
"Een steenpuist is gevuld met gele etter en is niet alleen pijnlijk, maar soms ook lastig. Een steenpuist ontstaat door een besmetting met bacteriën (stafylokokken) van een haarzakje, zweet- of talgklier …"

Na een infectie met stafylokokken in een talgklier ontwikkelen de ziekteverwekkende bacteriën zich in het lichaam van de gastheer. Ook het afweersysteem van de gastheer komt in actie. Pas als een zeker aantal ziekteverwekkende bacteriën wordt bereikt ontstaat een steenpuist.
In de afbeelding hiernaast is het verloop van het aantal steenpuistveroorzakende bacteriën in de loop van een bepaalde periode weergegeven.
De tijd is in drie perioden verdeeld.

Welke periode is de incubatietijd?
Periode .