Voeding en Spijsvertering
3/6 Ondervoeding in het ziekenhuis.
Bij het slikken is onder andere het strotklepje betrokken.
Wat wordt bij het slikken door het strotklepje afgesloten?
Oefentoets Biologie: Voeding - algemeen | VMBO theoretische leerweg, 3/VMBO theoretische leerweg, 4 | variant 7
Deze oefentoets bevat 20 vragen en is te gebruiken in een toetsplatform dat QTI 3.0 ondersteunt. De opgaven zijn gemaakt door een vakdocent Biologie van de NVON. Ideaal om leerlingen gericht te laten oefenen en hun kennis te toetsen.
Aantal vragen
20
Vak(ken)
Biologie
Kerndoel(en)
VO Kerndoel 31: Processen in de natuur
Leerniveau(s)
VMBO theoretische leerweg, 3, VMBO theoretische leerweg, 4
Uitgever
NVON
Copyright
cc-by-sa-40
Voeding en Spijsvertering
4/6 Ondervoeding in het ziekenhuis.
In welk deel van het verteringsstelsel wordt de grootste hoeveelheid voedingsstoffen opgenomen in het bloed?
Voeding en Spijsvertering
5/6 Ondervoeding in het ziekenhuis.
Welk van de volgende voedingsmiddelen kan een patiënt die herstelt van ondervoeding het beste eten om een tekort aan eiwit aan te vullen?
Voeding en Spijsvertering
6/6 Ondervoeding in het ziekenhuis.
Mevrouw Peters lijdt aan ondervoeding. In het ziekenhuis krijgt zij met een sonde vloeibaar voedsel toegediend.
Het sondevoedsel bevat onder andere soja-eiwit, plantaardige olie en zetmeel. Dit voedsel is niet geschikt om rechtstreeks in het bloed te brengen.
Leg uit dat deze voeding niet geschikt is om rechtstreeks in het bloed te brengen.
Voeding
1/15 Dik worden en afvallen.
Zie figuur B 2269 van de bijlage.
afbeelding
Informatie 1.
Dik worden.
Veel mensen in Nederland worden dik omdat ze te veel eten. Het teveel aan voedingsstoffen wordt omgezet in vet. Vet wordt in het lichaam opgeslagen als reserve voor tijden dat er minder voedsel beschikbaar is.
Informatie 2.
Joris en Karel zijn vrienden. Beiden zijn 28 jaar oud. Joris is 1,90 meter lang en weegt 80 kilo. Karel is even lang, maar hij is zwaarder dan Joris.
Karel neemt met zijn voedsel meer energie op dan hij verbruikt. Hij is er dik van geworden. Zijn huisarts heeft gezegd dat hij te vaak bezig is met 'grazing' (zie de afbeelding).
Informatie 4.
'Grazing'.
'Grazing' is een Amerikaans woord voor het eten van tussendoortjes. Bij grazing ga je tussen de maaltijden iets eten of drinken dat snel energie levert. Je eet bijvoorbeeld 's morgens een gevulde koek, op weg naar huis neem je een reep chocolade of een mars en onder het huiswerk maken eet je chips. Deze tussendoortjes bevatten veel koolhydraten en vetten; er zitten echter maar weinig mineralen, eiwitten en vitamines in.
Zie volgende scherm
-
Voeding
2/15 Dik worden en afvallen.
Informatie 3.
Wat eet en drinkt Karel op een dag.
Hierna staan de voedingsmiddelen die Karel op een bepaalde dag eet en drinkt. Ook de hoeveelheden zijn vermeld.
ontbijt: 40 g bruinbrood met 40 g kaas en 10 g boter, 2 kopjes thee.
bij de koffie: 2 kopjes koffie en 50 g gevulde speculaas.
lunch: 270 g bruinbrood met 40 g kaas en 20 g stroop, 3 kopjes thee, 100 g mandarijn.
's middags: 200 g cola, 200 g appel, 50 g Bounty.
avondmaaltijd: 300 g tomatensoep, 150 g varkensvlees, 200 g patates frites, 200 g doperwten, 300 g chocoladevla.
's avonds: 2 koppen koffie met 40 g spritskoek.
Informatie 5.
Olestra.
De voedingsmiddelenindustrie wil in bepaalde voedingsmiddelen vetvervangende stoffen gebruiken. Het eenvoudigste is om het vet gewoon te vervangen door water of lucht. Dat gebeurt in veel light-producten. Een probleem is het verlies van smaak door het water. Mensen vinden vet voedsel meestal lekkerder dan overeenkomstig vetarm voedsel. Volle melk bijvoorbeeld is voor velen lekkerder dan magere melk.
Men heeft nu een vette stof gevonden die niet verteerd wordt en ook niet in het bloed opgenomen kan worden in het spijsverteringskanaal van een mens. Die vette stof heeft men 'olestra' genoemd.
Zie volgende scherm
-
Voeding
3/15 Dik worden en afvallen.
Informatie 7.
Aanbevolen hoeveelheid energie in het voedsel.
Deskundigen geven de raad per dag bepaalde hoeveelheden energie op te nemen. Een voorbeeld is:
afbeelding
De getallen in de tabel gelden voor mannen met een geringe lichamelijke activiteit. Mannen die zich regelmatig lichamelijk inspannen, bijvoorbeeld bij een sporttraining, moeten per dag meer energie opnemen.
Informatie 8.
Samenstelling voedsel.
Hierna is een gedeelte van de Nederlandse voedingsmiddelentabel opgenomen. De gegevens zijn vermeld voor 100 g eetbaar gedeelte van het voedingsmiddel.
afbeelding
Zie volgende scherm
-
Voeding
4/15 Dik worden en afvallen.
Informatie
Quetelet-index
Door de Quetelet-index (QI) te berekenen kun je er achter komen of je gewicht past bij je lengte: je deelt je gewicht in kilo door het kwadraat van je lengte in meter.
afbeelding
Op grond van QI zijn vijf gewichtsgroepen gemaakt.
afbeelding
Voeding
5/15 Dik worden en afvallen.
Welke van de voedingsmiddelen die Karel eet, kun je aanduiden als 'grazing'?
afbeelding
Voeding
1/12 Bacteriën.
INFORMATIE 1 NUTTIG OF SCHADELIJK?
Bij het woord bacteriën denken de meeste mensen allereerst aan schadelijke bacteriën. Toch zijn veel soorten nuttig. Zo spelen bacteriën een belangrijke rol in de kringloop van stoffen doordat ze dode resten van organismen afbreken. Ook worden bacteriën door de mens al eeuwenlang gebruikt bij de bereiding van voedingsmiddelen. In het lichaam van de mens komen ook nuttige bacteriën voor. Schadelijk zijn bacteriesoorten die ziekten kunnen veroorzaken, bijvoorbeeld tuberculose, longontsteking en SOA's zoals gonorroe en syfilis.
In informatie 1 staat dat bacteriën gebruikt worden bij de bereiding van voedingsmiddelen.
Noem twee van zulke voedingsmiddelen.
Voeding
2/12 Bacteriën.
INFORMATIE 1 NUTTIG OF SCHADELIJK?
Bij het woord bacteriën denken de meeste mensen allereerst aan schadelijke bacteriën. Toch zijn veel soorten nuttig. Zo spelen bacteriën een belangrijke rol in de kringloop van stoffen doordat ze dode resten van organismen afbreken. Ook worden bacteriën door de mens al eeuwenlang gebruikt bij de bereiding van voedingsmiddelen. In het lichaam van de mens komen ook nuttige bacteriën voor. Schadelijk zijn bacteriesoorten die ziekten kunnen veroorzaken, bijvoorbeeld tuberculose, longontsteking en SOA's zoals gonorroe en syfilis.
In de informatie worden enkele ziekten genoemd die door bacteriën veroorzaakt worden. Eén daarvan is de besmettelijke ziekte gonorroe.
Hoe wordt gonorroe verspreid?
Voeding
3/12 Bacteriën.
Zie figuur B 3135 van de bijlage.
INFORMATIE 2 VOEDSELVERGIFTIGING
Bacteriën en andere micro-organismen in het voedsel kunnen voedselbederf veroorzaken.
Een voorbeeld hiervan is de Salmonella-bacterie die in onverhitte eieren, kip en ander vlees kan voorkomen.
Voedselvergiftiging ontstaat door het eten van zulk 'bedorven' voedsel.
Soms is bedorven voedsel duidelijk te herkennen, zoals zure melk of een beschimmelde boterham.
Maar er kunnen ook schadelijke micro-organismen in voedsel zitten zonder dat je het ziet of ruikt.
Door dit voedsel te eten kun je behoorlijk ziek worden, met verschijnselen als misselijkheid, braken, buikpijn en diarree.
Je wordt ziek door de micro-organismen zelf, òf door de gifstoffen die ze produceren.
Bij een voedselvergiftiging komen bepaalde bacteriën in het lichaam van een mens.
Deze bacteriën produceren een giftige stof.
Het lichaam reageert op deze infectie door antistoffen te maken.
In de afbeelding zijn drie typen bloeddeeltjes weergegeven.
Welk type bloeddeeltje maakt antistoffen? Geef de letter en de naam.
Letter: [invulveld]
Naam: [invulveld]
-
afbeelding
Voeding
4/12 Bacteriën.
INFORMATIE 4 DELING VAN BACTERIËN
Bacteriën vermeerderen zich door celdeling. In de tabel hieronder staat aangegeven, hoe je het aantal bacteriën kunt berekenen dat na een bepaalde tijd door deling uit één bacterie is ontstaan, als de omstandigheden gunstig zijn.
afbeelding
Een bacterie komt terecht op een agarlaagje in een petrischaal. De omstandigheden zijn gunstig.
Hoeveel bacteriën kunnen er na 80 minuten volgens informatie 4 ontstaan zijn uit deze bacterie?
Voeding
5/12 Bacteriën.
INFORMATIE 4 DELING VAN BACTERIËN
Bacteriën vermeerderen zich door celdeling. In de tabel hieronder staat aangegeven, hoe je het aantal bacteriën kunt berekenen dat na een bepaalde tijd door deling uit één bacterie is ontstaan, als de omstandigheden gunstig zijn.afbeelding
Een bacterie komt terecht op een agarlaagje in een petrischaal. De omstandigheden zijn gunstig.
Hoeveel bacteriën kunnen er na drie uur volgens informatie 4 ontstaan zijn uit deze bacterie? Leg je antwoord uit met een berekening.
-
Voeding
6/12 Bacteriën.
INFORMATIE 5 CONSERVEREN
Al duizenden jaren is bekend, dat voedsel geconserveerd kan worden door toevoeging van stoffen als zout en zuur.
In 1805 ontdekte Nicolas Appert, een legerkok van Napoleon, dat levensmiddelen langer bewaard konden worden, als ze in glazen potten werden gedaan en vervolgens verhit in kokend water.
Tegenwoordig staat er in elk huis wel een koelkast (temperatuur 4°C tot 7°C) en vaak ook een diepvriezer (temperatuur -18°C of lager).
Voedsel kan onder andere geconserveerd worden door toevoeging van zout.
Leg uit waardoor voedsel minder snel bederft door toevoeging van zout als conserveermiddel.
Voeding
7/12 Bacteriën.
INFORMATIE 5 CONSERVEREN
Al duizenden jaren is bekend, dat voedsel geconserveerd kan worden door toevoeging van stoffen als zout en zuur.
In 1805 ontdekte Nicolas Appert, een legerkok van Napoleon, dat levensmiddelen langer bewaard konden worden, als ze in glazen potten werden gedaan en vervolgens verhit in kokend water.
Tegenwoordig staat er in elk huis wel een koelkast (temperatuur 4°C tot 7°C) en vaak ook een diepvriezer (temperatuur -18°C of lager).
In informatie 5 wordt beschreven hoe een legerkok van Napoleon voedsel conserveerde.
Leg uit waardoor voedsel dat zo behandeld wordt, langer houdbaar is.
Voeding
8/12 Bacteriën.
Zie figuur B 3173 van de bijlage.
INFORMATIE 3 INVLOED VAN TEMPERATUUR
In onderstaand schema staat weergegeven, wat de invloed van de temperatuur is op de meeste soorten bacteriën die voedselbederf veroorzaken.
afbeelding
In de afbeelding B 3173 van de bijlage zijn drie grafieken weergegeven.
Welke grafiek geeft de groei van bacteriën volgens informatie 3 juist weer?
-
afbeelding
Voeding
9/12 Bacteriën.
INFORMATIE 6 BEWAREN
Uit de informatie op de verpakking van een product kan afgeleid worden hoe lang en op welke manier het levensmiddel veilig bewaard kan worden. In de afbeelding hieronder zijn etiketten weergegeven van twee voedingsmiddelen die in een winkel staan.
afbeelding
De rijstepap staat in de winkel in de koeling, de vanillevla niet.
Leg met behulp van de etiketten uit waardoor de vanillevla buiten de koeling niet bederft.
-
Voeding
10/12 Bacteriën.
INFORMATIE 7 BEREIDEN VAN VOEDSEL
Door goed te letten op hygiëne, houdbaarheid en kwaliteit van producten kan de kans op voedselvergiftiging worden verkleind.
In de afbeelding hieronder staan twee recepten voor het maken van ijs.
afbeelding
Ilse wil ijs gaan maken volgens één van deze recepten.
Welk recept moet ze kiezen als ze de kans op een besmetting met Salmonella zoveel mogelijk wil voorkomen? Leg je antwoord uit.
-
Voeding
11/12 Bacteriën.
INFORMATIE 8 EEN EXPERIMENT
Bij een onderzoek naar de houdbaarheid van voedsel wordt een experiment gedaan met melk.
In drie petrischaaltjes wordt een laagje agar gedaan. Agar bevat voedingsstoffen voor bacteriën.
Als de omstandigheden gunstig zijn, gaan bacteriën die op zo'n laagje terechtkomen, zich delen. Uit elke bacterie ontstaat dan een groepje bacteriën, een zogenaamde kolonie, die met het blote oog zichtbaar is.
Met een wattenstaafje wordt in elk petrischaaltje wat melk uit hetzelfde glas op het agarlaagje gebracht. één van de schaaltjes wordt in de diepvries geplaatst, één in de koelkast en één in een kast bij kamertemperatuur. Na enkele dagen worden de schaaltjes bekeken. Het resultaat is te zien in de afbeelding hieronder.
afbeelding
Welk cijfer in de afbeelding geeft het petrischaaltje aan dat in de koelkast heeft gestaan tijdens het experiment? Leg je antwoord uit.
-