Oefentoets Biologie: Voortplanting | VMBO theoretische leerweg, 3/VMBO theoretische leerweg, 4 | variant 44

2/2 Verminderde vruchtbaarheid.
Zie figuur B 4632 van de bijlage.

In de afbeelding worden de voortplantingsorganen van een vrouw weergegeven.
Om de kans op een bevruchting zo groot mogelijk te maken, wordt bepaald wanneer de vrouw vruchtbaar is. Pas dan worden de zaadcellen in haar lichaam gebracht.

Welke letter in de afbeelding geeft een plaats aan waar de eicel zich bevindt als deze bevrucht kan worden?

1/7 De kikkererwt.
Zie figuur A 1021 van de bijlage.

De kikkererwtenplant wordt in het Midden-Oosten al meer dan 8000 jaar geteeld.
De bloemen zijn wit of paars. Uit een bloem groeit een vrucht, de zogenaamde peul, die twee of drie eetbare kikkererwten bevat.

In een peul van de plant bevinden zich erwten.

Uit welk deel van een bloem is een peul gegroeid?

2/7 De kikkererwt.

Worden de bloemen van de kikkererwtenplant bestoven door de wind of worden ze bestoven door insecten? Noem twee kenmerken van de bloem waaruit dit afgeleid kan worden. Gebruik daarbij bovenstaande informatie.

3/7 De kikkererwt.

Uit een bepaalde bloem ontwikkelt zich een peul met drie kikkererwten.

Hoeveel stuifmeelkorrels zijn er ten minste in de bloem terechtgekomen om deze peul te kunnen vormen?

Tenminste [invulveld]

4/7 De kikkererwt.

De bloemen van de kikkererwtenplant zijn wit of paars. Het gen voor de paarse kleur is dominant.
Een kweker heeft de beschikking over drie kikkererwtenplanten:

- plant 1: met witte bloemen
- plant 2: homozygoot, met paarse bloemen
- plant 3: met paarse bloemen en onbekend genotype.

Om te bepalen of plant 3 homozygoot of heterozygoot is, wil hij deze plant kruisen met één van de andere twee planten. Uit de fenotypen van een groot aantal nakomelingen wil hij dan een conclusie trekken over het genotype van plant 3.

Is het genotype van plant 3 te bepalen door zo'n kruising?

5/7 De kikkererwt.

Kikkererwten bevatten in vergelijking met andere gewassen veel van de stof tryptofaan. Dit is een belangrijk bestanddeel van bepaalde eiwitten.
Onderzoekers denken dat mensen heel vroeger kikkererwten zijn gaan telen, omdat ze erg voedzaam waren. De boeren hebben vroeger waarschijnlijk voor het kruisen van de planten die zij gingen verbouwen, juist de planten met de meest voedzame erwten uitgekozen. Daardoor is het huidige ras met veel tryptofaan ontstaan.

Hoe wordt het genoemd als alleen planten met bepaalde eigenschappen worden uitgekozen om mee te kruisen?

7/7 De kikkererwt.

Men vermoedt dat de stof tryptofaan helpt om in slaap te vallen. (zie vraag 5/7)
Om dit na te gaan, wordt een onderzoek gedaan met een grote groep mensen die moeite hebben om in slaap te vallen.

Schrijf een werkplan op voor zo'n onderzoek.

1/3 Roken en vruchtbaarheid.

Roken is schadelijk voor de gezondheid. Daarom staan er op de verpakkingen van sigaretten waarschuwingen. Eén van deze waarschuwingen is: "Roken kan het sperma beschadigen en vermindert de vruchtbaarheid."

Bij mannen die roken vermindert de hoeveelheid testosteron in het bloed. Dit geslachtshormoon is nodig om sperma te produceren.

Waar in het voortplantingsstelsel van een man worden geslachtshormonen gemaakt?

2/3 Roken en vruchtbaarheid.
Zie figuur B 4649 van de bijlage.

Het sperma van rokende mannen bevat minder zaadcellen dan dat van niet-rokende mannen. Stoffen in sigarettenrook beschadigen de zaadcellen die daardoor minder goed bewegen.

In de afbeelding worden enkele organen van een man weergegeven.

Welke letter geeft een deel aan waarin zaadcellen worden gemaakt?

3/3 Roken en vruchtbaarheid.

Leg uit dat de vruchtbaarheid van een man vermindert als de zaadcellen minder goed bewegen.

1/3 Voorbehoedmiddelen.
Zie figuur B 4656 van de bijlage.

Het pessarium is een voorbehoedmiddel. Het is een rond, rubberen kapje dat de ingang van de baarmoeder afsluit.
Het pessarium wordt vóór de geslachtsgemeenschap ingebracht.
De vrouw doet dat via het orgaan dat is aangegeven met de letter P (zie de afbeelding).

Geef de naam van het orgaan dat in de afbeelding is aangegeven met de letter P.

De/het [invulveld]

2/3 Voorbehoedmiddelen.

Condooms worden veel vaker gebruikt dan een pessarium. Een condoom heeft een voordeel voor de gezondheid dat een pessarium niet heeft.

Welk voordeel voor de gezondheid heeft het gebruik van een condoom tijdens geslachtsgemeenschap?

3/3 Voorbehoedmiddelen.

Een ander voorbehoedmiddel is het spiraaltje. Dit wordt door een arts in een voortplantingsorgaan van een vrouw geplaatst. Het verhindert de innesteling van een bevruchte eicel in dat orgaan.

Welk orgaan wordt hier bedoeld?

Astma.

De ziekte astma is mede erfelijk bepaald. Hieronder staan twee beweringen over de plaatsen waar het erfelijke materiaal voor astma zich bevindt:

I. Bij iemand die aan astma lijdt, bevindt het erfelijke materiaal voor astma zich alleen in de spiercellen van de luchtwegen.
II. Bij iemand die aan astma lijdt, bevindt het erfelijke materiaal voor astma zich in alle chromosomen van de spiercellen van de luchtwegen.

1/3 Hooikoorts.

Een allergie is een overgevoeligheid voor bepaalde stoffen. Zo is iemand met hooikoorts overgevoelig voor bepaalde soorten stuifmeelkorrels. Als hij die stuifmeelkorrels inademt, krijgt hij een loopneus, rode ogen en last van benauwdheid.

Zijn de stuifmeelkorrels die ingeademd worden vooral afkomstig van bloemen met windbestuiving of vooral van bloemen met insectenbestuiving? Leg je antwoord uit.

2/3 Hooikoorts.

Wat zijn stuifmeelkorrels?

3/3 Hooikoorts.
Zie figuur C 370 van de bijlage.

Bij een medicijn dat gebruikt wordt tegen hooikoorts, wordt een bijsluiter meegegeven. Er staat onder andere een 'pollenkalender' op: pollen is een ander woord voor stuifmeel.
In de afbeelding is zo'n pollenkalender weergegeven.

In welke maanden kan iemand die alleen allergisch is voor stuifmeel van de eik, volgens de pollenkalender, last krijgen van hooikoorts?